Hoeveel journalisten zijn er eigenlijk?

Iedereen in Nederland mag zich journalist noemen. Daarom is het antwoord op de vraag “Hoeveel journalisten zijn er in Nederland?” niet eenvoudig. Nederland kent geen centraal orgaan dat zoiets registreert. Daarom besloot Villamedia om dit in 2015 op eigen initiatief zo goed mogelijk in kaart te brengen.

Volgens deze peiling van Villamedia telt Nederland zo’n 18.000 journalisten waarvan 4000 werkzaam zijn bij landelijke printmedia en 3000 bij een omroep. De freelancers zijn met ruim 5600 oververtegenwoordigd. De overige journalisten kunnen bijvoorbeeld bij niet-landelijke printmedia werken of als online-journalist. Of ze zijn werkloos.

Die verdeling met freelancers als de grootste groep zien we ook terug in de ledentallen van de NVJ. Dat is zo vanaf 2011, voor die tijd waren dagbladjournalisten de grootste groep binnen de NVJ. In 2014 was 30% van de NVJ-leden freelancer, vijf jaar daarvoor, in 2010, ging het om 26%. In 2014 maken dagbladjournalisten een kwart uit van de NVJ-leden.

Werkloosheid

Schermafbeelding 2015-12-09 om 19.09.02In het rapport van Villamedia wordt gesteld dat 16% van de 18.000 journalisten werkloos thuis zit, dat komt neer op een aantal van 3.000 mensen. Tussen augustus 2014 en augustus 2015 liep het aantal bij het UWV als werkzoekenden ingeschreven journalisten op met ruim 12 procent. Daarmee neemt de werkloosheid volgens het onderzoek van Villamedia meer toe dan in veel eerdere jaren. In de eerste twaalf maanden van de economische crisis in 2008 steeg het aantal werkzoekenden nog met 9 procent. Daarnaast zou er sprake zijn van verborgen werkloosheid, met name onder afgestudeerden en freelancers. Van de werkzoekenden komt 43% uit de printwereld, 21% uit de omroepwereld en 15% uit de hoek van de nieuwe media. Daar staat tegenover dat het aantal vacatures in de printwereld hoger is dan bij de omroep. Van de 235 journalistieke vacatures die in augustus 2015 door het UWV werden geïndexeerd waren er 7 voor journalistieke functies bij de omroepen, 37 bij print en 70 bij nieuwe media.

Er is nog werk, maar de werkloosheid neemt toe. De verborgen werkloosheid waarover Villamedia rept, zou ook goed kunnen zitten in het toenemend belang van freelancers. Media opereren steeds vaker met een beperkte kernredactie en daaromheen een ‘flexibele schil’ van freelancers. Of die freelancers fulltime en altijd werken (en alleen als journalist), is niet bekend. Maar aannemelijk is dat daar een grote diversiteit heerst, variërend van topfreelancers met veel vaste afnemers tot parttimers die van hun journalistieke arbeid alleen niet rond kunnen komen.

UPDATE 18 februari 2016: in een eerdere versie van dit artikel werd gesproken over een onderzoek van de NVJ. Dit was onjuist omdat de cijfers zijn gebaseerd op een onderzoek van Villamedia en niet van de NVJ.

Over Piet Bakker

Piet Bakker was tot voor kort lector Crossmedia & Journalistiek aan de Hogeschool Utrecht.

Reageer

Geef een reactie

*