Tanja van Bergen: ‘Nieuwsgierigheid naar oplossingen achter problemen, dat wens ik ons toe’

Tanja van Bergen

Tanja van Bergen is directeur van de Vereniging van Onderzoeksjournalisten (VVOJ).

‘Ik hoop vurig dat 2018 het jaar wordt waarin journalisten zich minder laten afleiden door de waan van de dag. Op dit moment zie ik de journalistiek te vaak op hol slaan: er gebeurt iets en we duiken er met z’n allen op. Sociale media verhogen het tempo nog eens. Politieke trollen zoals Donald Trump bepalen op die manier steeds meer onze agenda.

De feiten achter de ophef

‘Tijdens de laatste VVOJ Conferentie Onderzoeksjournalistiek vertelde Ryan Lizza, Washingtoncorrespondent van The New Yorker, dat het bij hem en zijn collega’s sinds de verkiezingen van 2016 alleen nog maar gaat over wat Trump nu weer heeft gezegd of getwitterd. Iedereen is gericht op de man, er lijkt amper tijd en aandacht te zijn om in de onderwerpen te duiken, terwijl dat is waar journalistiek om gaat. Zegt Trump dat de infrastructuur niet deugt en dat hij daar iets aan gaat doen? Oké, inventariseer de infrastructuur, inventariseer wat het zou gaan kosten om het te repareren, hoeveel banen dat zal opleveren. Besteed je tijd aan het op zoek gaan naar de feiten achter de ophef en de verhalen die politici vertellen.

Diep de feiten uit, en bewaar meningen en gevoelens voor als de feiten zijn vastgesteld

‘Ik hoop ook heel erg dat volgend jaar het meningencircus minder aandacht krijgt en dat er meer ruimte komt voor de oprechte nieuwsgierigheid. Goede journalistiek begint met nieuwsgierigheid en betrokkenheid bij de onderwerpen waarover je schrijft. Bas Haan heeft dat mooi geformuleerd in het VVOJ Essay dat hij dit jaar heeft geschreven: journalistiek gaat over vraagtekens. Pas daarna komen de uitroeptekens. Nu lijkt dat omgedraaid. Ik zie hoe in praatshows en op discussieavonden mensen tegenover elkaar worden gezet om zo het debat aan te wakkeren. En het gaat zo veel vaker over het spel dan over de knikkers. Dat heeft ook het vertrouwen in de journalistiek ondermijnd. We moeten terug naar de basis. Ga op zoek naar de feiten, diep ze uit, en bewaar meningen en gevoelens voor als de feiten zijn vastgesteld.

Zooi onder de tegels

‘Nieuwsgierigheid wens ik ons dus heel erg toe. Ook nieuwsgierigheid naar mogelijke oplossingen voor problemen, zoals dat bij constructieve journalistiek gebeurt. Onderzoeksjournalistiek zou elementen daaruit kunnen gebruiken. Nu lichten we tegels, we wroeten in de meuk die we daaronder aantreffen, brengen misstanden aan het licht en gaan op zoek naar de volgende tegel. Maar als er te veel tegels zijn en er ligt te veel zooi onder, dan loop je het risico je publiek met deze aanpak totaal wanhopig te maken. Wat ik mooi vind aan constructieve journalistiek is dat het de vraag stelt ‘wat nu?’. Ik zeg niet dat journalisten de taak hebben mensen zingend door het leven te laten gaan. Maar het is wel belangrijk dat de kijker, lezer, luisteraar grip houdt op de wereld om zich heen. Journalistiek zou daaraan moeten bijdragen.’

Illustratie: Merlijn van Bijsterveld 

De voorspellers
30 journalisten, ondernemers, developers en andere mediakenners keken in hun glazen bol. Ze vertellen in de laatste weken van het jaar niet alleen welke ontwikkelingen ze verwachten in het journalistieke jaar 2018, maar ook waar ze op hopen. 

Over Jolanda van de Beld

Jolanda van de Beld studeerde Nederlands, Politicologie en Journalistiek & Media aan de Universiteit van Amsterdam. Ze werkt als freelance journalist voor onder andere NRC en Investico en houdt zich veel bezig met de nieuwe mogelijkheden van online journalistiek.

Reageer

Geef een reactie

*