De een wil verbod, de ander doet mee

ANP en Hollandse Hoogte verkopen foto’s tegen ‘krokettenprijzen’ aan particulieren. De Fotografen Federatie is voorzichtig positief over Eerlijkefoto.nl. Maar er is ook felle kritiek, van fotografen en de NVF.

Foto’s van kranten en andere mediabedrijven prijken ongevraagd en onbetaald op tal van websites van blogs van particulieren. Daar moet een eind aan komen. Daarom bedachten Hollandse Hoogte en het ANP de site Eerlijkefoto.nl. Burgers ? niet bedrijven! ? kunnen daar voortaan foto’s kopen, tegen spotprijzen, vanaf 1 euro. Is het stelen eindelijk afgelopen.

Alternatief

Directeur Louis Zaal van Hollandse Hoogte spreekt van ‘de iTunes voor de fotografie’. Van een poule van twintig fotografen doen er twaalf mee. Professioneel fotomateriaal komt voor iedere burger beschikbaar, tegen geringe betaling.
“Dan kan een dief later voor de rechter nooit meer klagen dat er geen betaalbare alternatieven zijn om blogs en websites mee op te fleuren. Een fotograaf zal bij een gang naar de rechter sterker in zijn schoenen staan.”

Johan Groeneveld, adjunct-directeur van het ANP, maakt de vergelijking met illegaal downloaden. Roepen dat het niet mag heeft geen zin, aldus Groeneveld, je moet als sector een alternatief aanbieden. “Zoiets als iTunes en Spotify. Mensen gaan weer betalen voor muziek. Zo’n soort effect hopen wij ook met Eerlijkefoto.nl te bereiken.”

Federatie positief

Om die reden ziet de Fotografen Federatie het initiatief wel zitten, zegt directeur Lars Boering. Vooral het strikter kunnen beschermen van de auteursrechten juicht hij toe. Minder blij is hij met de afgesproken prijzen. Een foto uit de fototheek kost een hobbyist 3,50 euro, de dagfoto nog minder: één euro.
“Het is in principe wel een gigantische markt. De licentie is echt heel klein. De foto’s zijn van een lage resolutie en mogen niet worden doorverkocht. Wel willen we als federatie dat bepaalde zaken nog beter dichtgetimmerd worden. Zo mogen professionals de foto’s niet kopen. Dan wil ik wel eerst weten wat precies verstaan wordt onder een professional.”
Helemaal niet te spreken is de directeur over de gebrekkige communicatie. Het gevolg daarvan is een hausse aan kritiek van vakbroeders. “Zij roepen om een verbod. Als je het verhaal uitlegt, begrijpen fotografen echt wel waar het om gaat. Een hele grote groep vindt het trouwens geweldig. ‘Eindelijk een eigen Spotify’, zeggen zij. Alleen de naam vind ik een beetje knullig gekozen.”

NVJ negatief

Bij de NVJ hebben zich inmiddels de eerste bezorgde fotografen gemeld. Voorzitter Rimmer Mulder van de sectie NVF Fotojournalisten zegt dat er over Eerlijkefoto.nl nog gesprekken gaande zijn met het ANP en Hollandse Hoogte. Mulder ziet het initiatief niet zitten.
“De eerste reactie van het bestuur was dat met het idee versterkt wordt dat beeld bijna gratis te krijgen is. Ons standpunt is dat fotojournalistiek nog altijd iets voorstelt en waar je vakmensen voor nodig hebt. Daar hoort een redelijke vergoeding bij, ook als het gaat om de afname door kleine gebruikers. Bovendien, hou je op deze manier nog wel greep op het verspreiden van foto’s op internet? Binnen het bestuur is ook gezegd; als je praat over zulke geringe vergoedingen, doe dan liever niks. Dit soort initiatieven helpen niet om de positie van professionele fotografen te versterken.”

“Belachelijk idee”

De toekomst moet uitwijzen of Eerlijkefoto.nl een kans van slagen heeft. De verkoopcijfers totnutoe zijn minimaal. Komt dat door concurrentie van een nog goedkopere dienst als iStock? Of is het gewoon zo dat bloggers niet willen betalen voor fotomateriaal, zoals fotograaf Roel Dijkstra betoogt.
“Het is een belachelijk idee”, vindt hij. “Vergelijk het met een bakker. Er wordt brood bij hem gejat. Dan gaat de bakker de prijs toch niet verlagen om diefstal te voorkomen? Daarom: ik verrek het om mijn prijzen aan te passen.”
Dijkstra vervolgt: “De burger wil maar één ding, heel eenvoudig: foto’s voor niks. En welke beroepsfotograaf zit op het eind van de maand te wachten op een bankafschrift met twintig keer één euro? Degenen die dat leuk vinden, zijn de amateurs onder ons.”

Krokettenprijzen

‘Foto’s van Hollandse Hoogte en ANP aangeboden tegen krokettenprijzen’, kopt Jurriaan Nijkerk op photonmagazine.eu. De situatie is beslist niet om te lachen, benadrukt Dijkstra. De sector gooit volgens hem de eigen ruiten in. Hij voert regelmatig rechtszaken tegen online dieven. “Rechters willen de proceskosten niet meer automatisch toekennen”, bespeurt hij. “Ik zie me al voor de rechter staan met een claim van 500 euro licentievergoeding (inclusief boete) en 2500 euro aan advocaatkosten, terwijl Hollandse Hoogte en het ANP foto’s voor 3,5 euro aanbieden. De rechter zal voortaan zeggen; ‘bekijk het maar, meneer de fotograaf’.”
Dijkstra typeert met name het ANP als prijsbederver. Hij is niet de enige fotograaf die beweert dat persbureaus foto’s tegen spotprijzen aanbieden bij mediabedrijven. “Opdrachtgevers betalen mijn prijzen voor stockfoto’s niet meer. Die zeggen: ‘Ik ga wel naar het ANP. Die zijn veel goedkoper’.”
Groeneveld (ANP): “Onzin. Wij verkopen tegen marktconforme tarieven. Tenzij het om hele grote volumes gaat. Wij hebben er net zoveel belang bij als de fotografen dat er redelijke prijzen worden gehanteerd.”

Prijzenslag

Fotograaf Jean-Pierre Jans staat op het standpunt dat je voor kwaliteit moet betalen. Terwijl in de praktijk de prijzen steeds meer onder druk komen te staan. De gemiddelde prijs per foto bij Hollandse Hoogte zakte van 128 euro in 2007 naar 89 euro in 2011. En verkocht Hollandse Hoogte vroeger ongeveer zes van elke honderd foto’s, nu is dat 2,5 op iedere honderd. 63 Procent van het aanbod in het laatste kwartaal vorig jaar werd onder de gemiddelde prijs verkocht.
Jans ervaart de prijzenslag in de praktijk, en kan dat ook wel weer begrijpen. De kranten, waar hij het vooral van moet hebben, zien hun inkomsten al jaren achter elkaar teruglopen en moeten bezuinigen.
Maar 3,50 euro voor een foto bij Eerlijkefoto.nl vindt hij helemaal niks. “Maar ik verbaas me er ook niet over. De situatie is nu eenmaal zo. Daar kan ik niets aan veranderen.”
Een keer dreigde Jans met juridische stappen nadat iemand een foto van hem illegaal had gebruikt. “In eerste instantie verschuilen bloggers zich vaak achter het feit dat de naam bij de foto staat. Het overnemen van een foto zien ze als een soort van citaatrecht. Auteursrecht op internet blijft een grijs gebied, daar moet meer aandacht voor komen.”

Kruistocht

Directeur Zaal gelooft niet in de gang naar de rechter in individuele gevallen. “Als eenmaal iets op internet staat, dan ben je de zeggenschap erover kwijt. Dat is gewoon een gegeven, of je het daar mee eens bent of niet. Laat onverlet dat we moeten blijven optreden tegen misbuik door commerciële partijen.”
Het auteursrecht is in principe dichtgetimmerd, stelt juriste Yolanda Pattiasina van de NVJ. Diefstal is verboden, dat geldt ook voor foto’s op internet. “Echter, de auteurswet bevat ook beperkingen. Je hebt het citaatrecht en er bestaat nog zoiets als persexeptie in artikel 15 van de auteurswet. Het is te gemakkelijk om te stellen dat je nóóit een foto mag overnemen.”

Dijkstra pleit voor een kruistocht tegen fotoboeven op internet. Er valt volgens hem veel geld te halen. “Ik moet ‘s nachts uit bed voor een brand. Zie ik mijn foto’s later op zo’n 112-site staan. Met een paar Google-advertenties erbij. Lekker, bij meneer komt het geld automatisch binnen. Of neem de kranten. In het colofon staat dat niets zonder toestemming van de hoofdredactie mag worden overgenomen. De praktijk is een andere. Wat doen de kranten ertegen? Helemaal niks.”

Drukinkt

Adjunct-directeur Johan Groeneveld (ANP) pareert de kritiek van de fotografen en Mulder. “In mijn oren hoor ik alleen maar drukinkt. Internet is een totaal andere business. Eerlijkefoto.nl is niet bedoeld als een nieuw verdienmodel. We hebben een eerlijke, geloofwaardige manier gevonden om misbruik van het auteursrecht van fotografen aan de kaak te stellen. Vaak gebeurt dat trouwens heel argeloos door particulieren. Het is niet alleen dat we tegen die mensen zeggen, ‘gij zult niet illegaal downloaden’, maar wij bieden nu ook een alternatief.”

– – – –
Dit artikel kwam tot stand i.s.m. Villamedia.

Reageer

Geef een reactie

*