De romantiek van de start-up

Quint Kik is onderzoeker bij het Stimuleringsfonds voor de Pers en verwoed muziekliefhebber. In 2014 doet hij opnieuw een onderzoek naar de stand van de journalistiek in de regio. Om niet geheel te verdrinken in cijfers, blogt hij in zijn vrije tijd maandelijks over ‘lofzangen’ op de pers. Deze week: de romantiek van de start-up.

Alweer een week of twee geleden dromden 170 nieuwsgierigen samen in de Koninklijke Schouwburg te Den Haag om het door het Stimuleringsfonds georganiseerde congres Meet the Innovators bij te wonen. Een uitgelezen kans voor mediaprofessionals om zich te laten bijpraten over de ideale omstandigheden waaronder een journalistieke start-up het beste gedijd, om vervolgens een tour te maken langs 21 veelbelovende start-ups. Met ’s avonds als kers op de de taart de uitreiking van de Tegel Toekomst Prijs aan de jonge honden van Yournalism.

Je zou de postpunk die voortkwam uit de implosie van de eerste punkgolf prima kunnen vergelijken met een roedel start-ups. Nadat punk ‘terug naar de basis’ (een instrument kúnnen bespelen is geen harde noodzaak) had bepleit, ging een nieuwe stroming te werk volgens het principe ‘alles is geoorloofd’ (niemand hoeft leuk te vinden wát ik speel). Principes die snel overboord gingen zodra de kans zich voordeed om je hit te komen playbacken op TV. Uit het schijnbaar in beton gegoten punk-manifest ontstond zo een van de meest extraverte uitwassen van de popmuziek: die van de New Romantics.

The Human League

Een 80’s-stroming die vooral uitblonk in een ‘kijk eens wat vaker in de spiegel van de kapper’-haardos en mannen met eyeliner verstopt achter manshoge synthesizers. Postpunk-start-up, aartsvaders van de electropop en new romantics tegen wil en dank The Human League – electronica-nerds à la de aankondigingsposter van Meet the Innovators – ontstond gewoon op de zolderkamer van een stel kunstacademiestudenten. Aanvankelijk waagden ze zich liever niet in de buurt van een podium. In het voorprogramma van de Talking Heads spelen? Best, zolang ze zich na het opbouwen van hun geluidskathedraal gewoon onder het publiek mochten mengen. De muziek sprak toch immers voor zichzelf?

Sterren van wereldformaat

Nadat het muzikale brein binnen de oorspronkelijke line-up van de band verder ging als Heaven 17 (zie blog #25), zag zanger en blikvanger Phil Oakey (als er ooit een definitief jaren-80 kapsel was…) zich gedwongen om een geplande tournee af te maken. Waarom niet meteen de band opnieuw uitvinden? Met hulp van producer Martin Rushent kon eindelijk die kruisbestuiving tussen Kraftwerk en Giorgio Moroder worden bewerkstelligd. Dankzij diens pioniersdrift – als een van de eersten wist Rushent het geduld op te brengen om een Roland synthesizer te programmeren – werd een nummer dat nog op de plank was blijven liggen flink onder handen genomen. Na de make-over was The Sound of the Crowd nog steeds een eigenaardig nummer, maar het leverde The League wel erkenning op in de vorm van een nummer 3-notering in de Britse hitlijsten!

Tel daarbij nog de briljante zet van zanger Oakey op om twee achtergrondzangeressen aan de nieuwe line-up van de band toe te voegen, twee nogal gewoontjes uitziende bakvissen die zo uit de dorpsdisco leken geplukt. De onhandig swingende dames deden het onderkoelde image echter veel goeds; van de ene op de andere dag transformeerde de band zowel qua muziek als qua uiterlijk in een soort postpunk-ABBA. Na The Sound of the Crowd volgde zowaar nog twee Engelse top-10 hits en met kerst 1981 trof de band een internationale klapper onder de boom in de vorm van Don’t You Want Me.

Schuw ambities niet

Oakey had van meet af aan een grote hekel aan deze instant-bruiloftsmeezinger. Een commercieel prul dat een kunstacademiestudent onwaardig was, zou de geschiedenis in gaan als het visitekaartje van zijn band. Het heeft iets ondankbaars, een start-up die zich kwaad maakt wanneer het succes eindelijk zijn kant op komt. Wat start-ups in de journalistiek kunnen leren van Philip Oakey en The Human League: schuw ambities niet (kom achter je Roland vandaan en wees een Empire State Human), luister goed naar de stem van je publiek (The Sound of the Crowd) en bedenk van tevoren heel goed wat je wilt. En vooral ook wat je niet wilt. Because by the time you’ve changed your mind, it’s much too late to fight.

Kijk en luister

Te vinden op Reproduction en Dare