Geld van ons allemaal, voor ons allemaal’

Het medialandschap verandert in rap tempo. De overheid steunt nog altijd nationale en regionale omroepen, maar is deze ‘overheidsbemoeienis’ nog wel te legitimeren? Waarom krijgen omroepen dan wel subsidie en krantenuitgevers – op een gunstig belastingtarief na – niet? En hoe zit het dan met online nieuwsplatforms?

Door: Sean van der Steen

Stof tot nadenken in De Balie in Amsterdam, waar de Raad voor Maatschappelijke Ontwikkeling (RMO) een avond organiseert over de rol van de staat binnen het medialandschap. Een gedachte-experiment staat centraal: wat als we met een schone lei mochten beginnen?

Het medialandschap wordt vertegenwoordigd door Arendo Joustra (hoofdredacteur Elsevier), Bart Brouwers (journalist), Mariëtte Wolf (directeur Fonds Bijzondere Journalistieke Projecten), Alexander Pleijter (lector journalistiek & innovatie Hogeschool Tilburg) en Kees Boonman (politiek journalist). Vanuit de Raad zijn Bart Drenth (raadslid RMO) en Iris Korthagen (commissielid RMO) aanwezig.

‘Aanpassing overheidsbeleid nodig’

Het RMO heeft haar zegje klaar: de manier waarop de overheid zich anno 2015 in de journalistiek mengt, is merkwaardig. Dat valt ook te lezen in het briefadvies Meerstemmigheid laten klinken dat in november 2014 aan staatssecretaris Dekker is gestuurd: het medialandschap transformeert en de journalistiek is niet meer voorbehouden aan de beroepsgroep journalisten. Het overheidsbeleid zal op deze nieuwe situatie moeten worden aangepast.

Hoe precies, dat wordt niet geheel duidelijk in het briefadvies, en dat stelt veel aanwezigen teleur. Zoals Bart Brouwers, die opmerkt dat er veel zinnige dingen in het advies staan, maar dat de volgende stap – het doen van concrete aanbevelingen – vaak ontbreekt.

‘Free for all’

Brouwers deelt met de aanwezigen zijn visie op de ‘schone lei’: 10 stellingen waarin hij een stimulerende, in plaats van beperkende overheid schetst. Zowel de publieke omroep als de commerciële omroepen moeten de vrijheid hebben om op alle platformen actief te zijn. "Free for all, dat klinkt negatief, maar het is positief bedoeld", aldus Brouwers.

Mariëtte Wolf, directeur van het Fonds BJP, krijgt ook de kans om haar visie op de ‘schone lei’ toe te lichten. "De journalistiek is té belangrijk en té kwetsbaar om aan de goden over te laten." Wolf constateert dat het RMO in het advies een fonds voorstelt voor diepgravende journalistiek. "Ik heb goed nieuws voor jullie: dat fonds is er al in de vorm van het Fonds BJP." Als Wolf haar zin zou krijgen, zou de overheid de middelen van het fonds vergroten. "400.000 euro is een druppel op een gloeiende plaat."

Politieke verslaggeving op lokaal niveau

Alexander Pleijter deelt als derde expert zijn visie op de ‘schone lei’. Pleijter gaat vooral in op lokale en regionale journalistiek. "Volgende week presenteert het Stimuleringsfonds voor de Journalistiek wederom een onderzoek over de staat van de regionale journalistiek. De conclusies zijn telkens bedroevend – maar ook alarmerend, wat mij betreft." De oplossing volgens Pleijter: "Subsidieer niet de regionale omroepen, maar besteed dat geld aan journalisten die zich puur en alleen bezighouden met politieke verslaggeving op lokaal niveau."

Arendo Joustra, hoofdredacteur van Elsevier en RMO-commisielid Iris Korthagen schuiven aan. Joustra heeft een andere visie dan de eerdere sprekers. Joustra vindt het raar om dingen op te lossen ‘door er geld tegenaan te gooien’. Ook in het geval van de regionale journalistiek. Joustra: "Blijkbaar heeft de burger geen behoefte meer aan regionale media, anders zouden ze het zelf wel organiseren. Als er bijvoorbeeld geen behoefte meer is aan Elsevier, dan houdt het op te bestaan."

‘Nieuwe media moeten ook profiteren’

Vanuit de zaal merkt Thomas Bruning (algemeen secretaris bij de NVJ) op dat Elsevier wel degelijk profiteert van een verlaagd BTW-tarief voor gedrukte media. Bruning: "Dat is 15 procent keihard geld. De overheid helpt zo om een oud vehikel in stand te houden, maar nieuwe media zouden ook moeten profiteren."

Er is weinig support voor de gedachtegang van Joustra. Een toeschouwer merkt op dat niet iedereen mondig genoeg is om bij wijze van spreken de wethouder op Twitter aan te spreken. Er bestaat een grote groep Nederlanders die verwacht dat iemand anders het voor ze uitzoekt. Daar hebben we de journalistiek voor, is de conclusie.

‘Geld van ons allemaal, voor ons allemaal’

Politiek journalist Kees Boonman neemt plaats achter de katheder. "Wij vinden het essentieel dat de burger goed wordt geïnformeerd. Wij vinden dat informatie voor iedereen toegankelijk moet zijn. Voor dat alles is journalistiek uitgevonden. De vraag is: wat hebben we daar voor over? Het is helemaal niet erg dat de overheid soms voor een deel de journalistiek financiert. Het is geld van ons allemaal, voor ons allemaal."

De avond loopt met een sisser af. De aanwezigen komen niet tot concrete aanbevelingen, anders dan dat het RMO het btw-vraagstuk nader kan onderzoeken en dat, gezien de recente ontwikkelingen, er wellicht aandacht moet zijn voor de veiligheid van journalisten. Maar de volgende stap, die is nog helemaal niet in zicht.

Lees meer

Download het briefadvies ‘Meerstemmigheid laten klinken‘ van de RMO

Reageer

Geef een reactie

*