‘Ik fotografeer mensen in hun kracht’

Fotojournalisten werken steeds vaker samen met niet-gouvernementele organisaties (NGO’s). Zo komen ze op plekken die vaak niet toegankelijk zijn voor nieuwsfotografen en freelancers, maar het opent de discussie over de onafhankelijkheid van de fotojournalistiek. Een fotograaf aan het woord.

Door: Sean van der Steen

Vorig jaar hebben we het op Persinnovatie.nl uitgebreid gehad over branded journalism; content gefinancierd door een bepaald merk, maar geschreven volgens journalistieke richtlijnen. Waar het toen niet over ging, is dat een vergelijkbaar fenomeen zich al enige tijd afspeelt in de wereld van de fotojournalistiek. Bekende fotojournalisten worden door NGO’s ingeschakeld om – bijvoorbeeld – een fotoreportage te maken over hun projecten. Meer werk voor fotojournalisten, maar is het ethisch verantwoord om deze beelden vervolgens óók in de krant te gebruiken?

Dun ijs

Chris de Bode werkt als fotograaf voor verschillende NGO’s, waaronder Artsen zonder Grenzen, Greenpeace, Cordaid en Save the Children. Hij werkt naar eigen zeggen op het snijvlak tussen fotografie en fotojournalistiek. "Je gaat met mensen om in ontwikkelingslanden, dat is best wel dun ijs. Je wilt een boodschap overbrengen, zo zuiver mogelijk, maar je wilt niet stigmatiseren. Ik probeer om mensen in hun kracht te fotograferen en niet als slachtoffer. Maar soms ontkom je daar niet aan."

De Bode verkoopt niet zelden zijn werk door aan nieuwsorganisaties. Dan gaat het echter niet noodzakelijkerwijs om dezelfde foto’s. "In zo’n geval probeer ik een verhaal te maken dat losstaat van de hulporganisatie. Ik probeer dan in te gaan op waarom een situatie zo is zoals die is – zonder dat je logo’s van hulporganisaties fotografeert."

‘Waarom ben ik hier?’

Werken voor dergelijke NGO’s, die toch over het algemeen het beste met de wereld voor hebben, blijkt niet zonder problemen. De Bode: "Het is wel vaak vrij stressvol, je moet in korte tijd je materiaal verzamelen. En je komt in een situatie terecht die soms niet is zoals die vooraf werd geschetst. Het is wel eens voorgekomen dat ik me afvraag waarom ik op een plek ben, omdat het ‘probleem’ niet aanwezig lijkt te zijn. Dan wordt het heel lastig om te werken, soms ook onethisch." De Bode vertelt dat hij in dergelijke gevallen niet de media contacteert.

Is De Bode dan een fotojournalist, of een fotograaf? Een mix, denkt hij zelf. "Ik probeer altijd wel de journalistieke invalshoek te zoeken. Soms lukt dat, soms niet. Wat ik nu doe voor Save the Children is de dromen van kinderen fotograferen. Dan probeer ik mooie beelden te maken, beelden die ontroeren. Dat is geen journalistiek."

Fotojournalistiek 2.0

Dat het ook anders kan, bewijst De Bode met zijn werk Exodus from Libya, een fotocollage van een weg die arbeidsmigranten gebruiken om Libië te verlaten. De Bode: "Door de kenners werd gezegd dat dit een nieuwe manier van fotojournalistiek bedrijven is. En dit project is tot stand gekomen toen ik samen met Stichting Vluchteling op pad was."

De Bode maakt voor zichzelf een duidelijk onderscheid tussen ‘reguliere’ foto’s van NGO’s en foto’s voor fondsenwerving. Die laatste categorie is vrij controversieel, aldus De Bode. "Bij dat soort foto’s denk je al snel aan kinderen met vliegen in hun ogen." Realiteit of niet, je schaadt hoe dan ook de mensen die op die foto’s staan, vindt De Bode. "En als je steeds maar foto’s blijft tonen van kinderen met vliegen in hun ogen, dan denken mensen: ‘er verandert niets, dus ik geef geen geld meer.’"

‘Het is altijd aan de redactie’

Dan nog: is het fout om dergelijke foto’s óók te gebruiken in de krant? De Bode denkt duidelijk van niet. "Het gaat vaak over relevante onderwerpen: NGO’s stellen vaak een probleem aan de kaak. Ik heb er dan geen enkel probleem mee dat onafhankelijke media die foto’s gebruiken. Het is maar al te vaak zo dat (foto-)journalisten alleen via NGO’s op bepaalde plekken kunnen komen. En het is altijd aan de redactie om te beslissen of een verhaal relevant is of niet."

Lezing

Komende zaterdag geeft Chris de Bode een lezing over zijn fotografie in het Humanity House in Den Haag.

Lees ook

Reageer

Geef een reactie

*