‘Je moet de consument blijven verleiden’

Op het Mediafacts Uitgeverscongres 2015 presenteerde René van Zanten het scenario-onderzoek van het Stimuleringsfonds. Vervolgens gingen twee hoofdredacteuren en twee CEO’s in debat: Harm Taselaar (RTL), Marcel Gelauff (NOS), Peter de Mönnink (Sanoma/SBS) en Geert-Jan van der Snoek (TMG). Het gaat al snel over geld: "Ik zou het heel erg vinden als over tien jaar de publieke omroep door middel van overheidsgeld met ons blijft concurreren."

Door: Dorien Vrieling

Hoe ziet de toekomst van de journalistiek eruit? Onlangs verscheen het scenario-onderzoek van het Stimuleringsfonds voor de Journalistiek, waarin vier verschillende toekomstscenario’s worden geschetst. Op het Mediafacts Uitgeverscongres introduceert René van Zanten, algemeen directeur van het Stimuleringsfonds, kort de vier scenario’s. “Tussen nu en 2025 komt er een kantelpunt, blijkt uit het rapport. We willen niet alleen kijken naar waarschijnlijke scenario’s, maar ook naar gewenste scenario’s: hoe kunnen we zorgen dat we daar naartoe gaan?”

Belangrijke functie journalistiek lijkt te verdwijnen

Daarna volgt het debat over waarschijnlijke, gewenste en doemscenario’s. Centraal staat meteen de zorg om onafhankelijke journalistiek en de vraag: hoe ziet die er over tien jaar uit? Marcel Gelauff, hoofdredacteur van het NOS Journaal, zegt ‘geschrokken’ te zijn van de scenario’s. “Een belangrijke functie van de journalistiek in een democratie, namelijk het controleren van de macht, lijkt te verdwijnen.”

De CEO’s van SBS/Sanoma en TMG, Peter de Mönnink en Geert-Jan van der Snoek, zien dat een stuk minder somber in. Voor Van der Snoek moet de consument centraal staan. Welk scenario het ook wordt – een door grote partijen als Google en Apple gedomineerd medialandschap als A handful of Apples, of juist Wisdom of the crowd een wereld met veel kleine initiatieven -, media moeten zorgen dat ze in alle scenario’s kunnen meespelen en voor de verschillende consumenten wat te bieden hebben. Op de herhaaldelijke vraag van Van Zanten wat nu het meest wenselijke scenario is, blijft Van der Snoek volharden: het gaat niet om wat hij wil, het gaat om wat de consument wil.

 

Niet verrast

De Mönnink is vooral ‘niet verrast’ door de scenario’s. Ja, er komt minder papier, ja, er wordt minder lineaire televisie gekeken: niets nieuws onder de zon. Hij noemt zijn kinderen, behorend tot de generatie van ‘echte digital natives’. “Mijn dochter zegt: ik ga nooit betalen voor content. En dat gaan jongeren van nu ook echt pas doen als je met een grote waardetoevoeging komt. Iets waar ze iets aan hebben en wat plaatsvindt op de platforms waar ze zich nu al bevinden.”

Harm Taselaar, hoofdredacteur van RTL Nieuws, maakte met Gelauff onderdeel uit van de stuurgroep van het onderzoek. Hij is net als Gelauff een groot voorstander van onafhankelijke onderzoeksjournalistiek, maar is het met Van der Snoek eens dat het uiteindelijk gaat om wat de consument wil. Hij vraagt Gelauff: “Als de samenleving zegt: de publieken vormen een dubbeling met wat de commerciëlen al doen, wat doe je dan?” Gelauff antwoordt dat de NOS zichzelf dan eerst de vraag stelt of de samenleving gelijk heeft, maar inderdaad, ‘uiteindelijk bepaalt de democratie’.

Spanning tussen commerciëlen en publieken

Daarmee wordt een onderwerp aangeraakt dat de rest van het debat een grote rol blijft spelen: de spanning tussen commerciëlen en publieken als het gaat om de ‘oneerlijke concurrentie’ (De Mönnink) die de NPO vormt door de STER-inkomsten. “De publieke omroep monetiseert content, daar gaat het model scheef,” zegt De Mönnink, en: “Ik zou het heel erg vinden als over tien jaar de publieke omroep door middel van overheidsgeld met ons blijft concurreren.”

Gelauff merkt op dat niet de STER, maar de Googles en Apples van de wereld de bedreiging zijn voor mediabedrijven. Bovendien, ‘het cynische is dat door de bezuinigingen van onze staatssecretaris de afhankelijkheid van commerciële inkomsten groter wordt bij de NPO.” Om daar aan toe te voegen: “Ik weet niks van de STER.” Dat laatste is olie op het vuur. Opmerking uit de zaal: “Ik vind het een ernstige constatering dat je jezelf vrijpleit door te zeggen dat je niet weet hoe jullie financieringsmodel eruitziet.” Taselaar voegt daar fijntjes aan toe dat hij als kersverse hoofdredacteur bij RTL Nieuws metéén ging praten met de salesafdeling.

Helemaal aan het eind van het debat lijken de hoofdredacteuren en CEO’s toch wat nader tot elkaar te zijn gekomen. Geert-Jan van der Snoek, die steeds pleitte voor het volgen van de consument, wil nog graag iets zeggen: “Je moet de consument blijven verleiden, maar ook weer niet naar de mond praten. Neem nu de rubriek Geestelijk Leven in Trouw. Die trekt misschien geen grote groep lezers, maar het is zo’n wezenlijk onderdeel van die krant, dat moet je blijven bieden.”

Kijk op www.journalistiek2025.nl voor de vier toekomstscenario’s als interactieve longreads.

Bekijk hieronder het volledige debat

Reageer

Geef een reactie

*