Journalist op de vlucht voor het einde der tijden

Quint Kik is onderzoeker bij het Stimuleringsfonds en verwoed muziekliefhebber. Hij presenteerde in september zijn onderzoek naar de waakhond in de regio. Daarnaast blogt hij in zijn vrije tijd wekelijks over ‘lofzangen’ op de pers aan de hand van actualiteiten in de krantenwereld.

Kondigde een journalist vorige week aan dat we nog maar vijf jaar te leven hadden, in The War of the Worlds is dat einde der tijden al ingezet met een neergestorte ruimtecapsule. De krater trekt ramptoeristen die zonder pardon worden ‘gegrild’ door de marsmannetjes. Vanaf dat moment is de hoofdpersoon in H.G. Wells’ The War of the Worlds (1898) een boek lang op de vlucht.

Transformatie tot journalist

We weten weinig persoonlijks over de ik-figuur in Wells’ sf-klassieker, behalve dat hij na die dramatische gebeurtenis zo snel mogelijk naar huis wil. Op zoek naar zijn vrouw doet hij nauwgezet verslag van de buitenaardse invasie, waarbij de oorlogshandelingen elkaar in razend tempo opvolgen. Opmerkelijk genoeg zou hij pas in Orson Welles’ beruchte radiohoorspel uit 1938 definitief transformeren tot journalist.

Welles’ adaptatie van The War of the Worlds bestond voor een belangrijk deel uit gefingeerde nieuwsuitzendingen. Doordat ze zo authentiek aandeden, werden heel wat luisteraars op het verkeerde been gezet. Sommige van hen belden in paniek de politie, overtuigd als ze waren dat de wereld onder vuur werd genomen door gezanten van mars. Welles’ mededeling na afloop van het programma dat het om een Halloween-grap ging, werd lang niet door iedereen opgepikt.

Kranten maken radio zwart

Twee jaar later in een radio-onderonsje met auteur Wells en regisseur Welles, grapte die laatste dat hij dit effect nooit had voorzien. Geloofwaardig of niet, zijn reputatie werd in een klap gevestigd met The War of the Worlds. Dat miljoenen mensen op de vlucht zouden zijn geslagen na het beluisteren van het hoorspel, berust naar verluidt op een fabeltje. Aannemelijker is dat kranten hun kans schoon zagen om zich van hun nieuwe concurrent de radio te ontdoen, door te wijzen op de kwalijke invloeden van dit medium.

Eind jaren zeventig joeg Jeff Waynes musical-versie of The War of the Worlds mij als zesjarige de stuipen op het lijf. Dat kwam echt niet door het showballet van Penney de Jager; in menige van mijn koortsdromen figureerde de indringende stem van Richard Burton (als ‘de journalist’: "No one would have believed…") en de onheilspellende bombast van The Eve of the War. Later zou er toch nog iets goeds van komen: het kijken naar televisieseries als Buck Rogers en videoclips met een bordkartonnen sf-decor (Codo, Woodpeckers from Space) vormden de opmaat naar een afstudeerscriptie geschiedenis over het UFO-fenomeen. Op speciaal verzoek en onder begeleiding van Maarten van Rossem, toen nog hoogleraar geschiedenis aan de Universiteit Utrecht, die me ooit vertelde: "E.T. gaat eigenlijk gewoon over de wederkomst van Jezus."

Kijk en luister

Vliegende schotels en andere tekenen dat het einde der tijden nabij zou zijn, laten nog even op zich wachten. De herfst is echter onmiskenbaar aangebroken, zowel buiten op straat als ‘binnen de journalistiek’. Maar wacht eens even: staan er internetmiljonairs op die zich ontfermen over oude krantenbedrijven (dan wel nieuwe oprichten)? Hoor ik daar een pleidooi van Joi Ito voor volharding in journalistieke innovatie? Blijkt Berlijn zomaar een mekka van journalistieke startups te zijn? Nog even nostalgisch zwelgen in deze herfstklassieker van Justin Hayward (aka ‘the singing voice of the journalist’ in Jeff Waynes The War of the Worlds) en aan de slag maar weer!

Te vinden op Jeff Waynes Musical Version of The War of the Worlds

NB: kijk uit naar de lp-versie met bijgesloten boekwerk met tekeningen van Goodfellow, Taylor en Trimm. Altijd als mijn ouders niet thuis waren, trok ik stiekem de lp uit de kast om te griezelen bij hun onheilspellende illustraties.

Reageer

Geef een reactie

*