Lagedrukgebieden, voor al uw waardecreatie

In de regel begin je nooit met een definitie. Of een excuus. Maar ja, dit is wel een bedrijfseconomisch verhaal. Dus, hier is eerst een definitie, dan het verhaal. Wat is een "bedrijfsmodel" ook al weer? Een bedrijfsmodel beschrijft de manier waarop een organisatie waarde creëert, afvangt, overzet en verder verdeelt. Dat is ruimer dan het zogenaamde verdienmodel. Het verdienmodel concentreert zich alleen op het afvangen en overzetten van waarde. Wanneer het abonnementsgeld wordt bijgeschreven bijvoorbeeld. Dat onderscheid is even belangrijk hier.

Er is een hardnekkig misverstand, in de krantenwereld ook, dat alle waarde die gemaakt wordt ook afgevangen "hoort". Dat is niet waar. Economen weten dat. Er wordt over economen vaak gegrapt dat zij de prijs van alles maar nergens de waarde van kennen. Maar, eh, economen zijn niet per se slechte mensen. Ze wijzen er alleen op, ergerlijk misschien, dat de relatie tussen "waarde", "belangrijk", "prijs" en "verdienen" niet zo voor de hand ligt als veel leken denken. Om dat te illustreren, een metafoor.

Windmolens

Waarde is als de wind die waait tussen vraag en aanbod. Organisaties creëren lagedrukgebieden van aanbod. Zodat de wind gaat waaien. Vervolgens zetten organisaties er windmolens tussen zodat ze waarde kunnen vangen. Niet alle waarde die de organisatie opwekt is afvangbaar, overzetbaar of verdeelbaar. De wieken van een windmolen zijn niet in staat alle wind te vangen. Een molen is niet in staat om alle wind om te zetten in bruikbare mechanische energie: geld.

Naïeve journalisten

Sommige journalisten hebben een veel naïevere versie van waarde. Zo hoorde ik laatst weer het uren-argument. Het aantal uren gewerkt aan schrijven stukje = de waarde van die content = de prijs van content = wat er voor betaald hoort te worden. En vandaar en ergo dus "hoort" content niet gratis zijn.
Ik hoor die geluiden vaak terug in brainstormsessies met pers en uitgevers. Over waar-het-heen-moet-met-de-krant. Uitgevers worden kriegel en soms boos van sommige al te economische praatjes. Voor uitgevers is journalisitiek, overdreven gezegd, een door God gegeven roeping die volksverheffing en democratie bevordert. Hun enige vraag is of ik die waarde even wil vastleggen in een verdienmodel. Een verdienmodel dat er niet al te commercieel of ambtenarig uitziet. Voor hen is waarde namelijk geld. Ik vind die content=geld houding echter een aperte misvatting.

Waarde = verlaging van corruptie

Begrijp me goed. Ik geef altijd hoog op van de waarde van journalistiek. Ik ben econoom dus ik kan het misschien nog wel beter uitleggen ook. Journalisten creëren, zonder ooit een letter content te maken, langetermijndreiging tegen corruptie. Daarom ijveren ze voor speciale vrijheden en hebben ze diepe onafhankelijke zakken nodig en juridische afdelingen. Macht die hen beschermt tegen andere machtmisbruikers. Journalisten creëren op die manier verlaging van corruptie. Een belangrijke waarde, zelfs voor niet-lezers. Alleen een waarde die moeilijk af te vangen valt. Alleen als de krant een exclusieve huppeldepupgate weet te vertalen in totale uitverkoop van de speciale oplage kan dat bedrijfsmodel een beetje uit. De waarde zelf is onschatbaar veel groter dan de opbrengst voor de krant. Alweer. Waarde is iets anders dan verdienen.

Waarde = soms inderdaad gratis

Printers worden bijna gratis (wel waarde) weggegeven maar de bijhorende cartridges kosten geld. Meisjes van lichte zeden staan uren te koketteren (wel waarde) maar alleen de wip kost geld. Bevallen van een kind is vrij belangrijk werk. De moeder doet het vaak gratis. Boekschrijvende journalisten hebben een veelal onbetaald podium. Publiciteitswaarde die nergens afgevangen wordt. Hun boeken en stukjes zijn gezet in een gratis alfabet, in gratis spelling, gratis drukletteruitvinding, gratis taal. Allemaal zaken van onschatbare waarde, waar niet voor betaald wordt. Vooral omdat er geen molen voor verzonnen kan worden. Kortom: als journalist wil/kun/hoef je niet te betalen voor de waarde die voor je gecreëerd is en wordt. En derhalve hoeven uitgevers ook niet te vinden dat er betaald "hoort" worden voor de waarde die zijzelf creëren. Uren, waarde, belangrijkheid, prijs en verdienste zijn niet hetzelfde. Nooit.

Nieuwe molens zoeken

De molenwieken van krantenpapier, advertenties en paywalls werken niet meer zo goed, kunnen niet goed waarde afvangen. Andere molens? Misschien moeten we onderzoeksjournalistiek verplicht opnemen in het zorgpakket. Misschien moeten onderzoeksjournalisten leven van de postcodeloterij. Misschien moeten we koffieverkopers verplichten een krant naar keuze te leveren. Je komt in ieder geval nergens door te vechten tegen molens.

Reageer

Geef een reactie

*