Maak budget PO vrij voor journalistieke organisaties en producties’

Op uitnodiging van de MWG (Media Werkgroep) schreven vijf professionals uit de hoek van de commerciële communicatie een open brief aan premier Rutte. Hun wensen- en eisenpakketten voor een nieuw mediabeleid liepen uiteen van "niet snijden in de publieke omroep", tot "hef die publieke omroep nu maar helemaal op".

Het debat dat de MWG dinsdag 16 oktober op basis van vijf open brieven aan de minister-president organiseerde, werd weliswaar niet, zoals beloofd, een gesprek van buitengewoon filosofische aard. Maar mede door toedoen van een vrolijk rondvliegende en -poepende zeemeeuw was de discussie alleszins onderhoudend van aard. Twee brievenschrijvers uitten grieven en suggesties ten aanzien van het omroepbeleid, twee richtten hun pijlen op het falend internetbeleid, en een hevelde in een ferme beweging het hele omroepbudget over naar de journalistiek.

Bereikbaarheid

Zorgen om het internet bleken het terrein van de mannelijke briefschrijvers te zijn. De aftrap gaf Joris van Heukelom, voorzitter van IAB (Interactive Advertising Bureau), de brancheorganisatie voor de online advertising en interactieve marketing industrie. Nederlanders zijn dol op het internet, stelde hij, maar het internet is meer dan een technologisch dingetje. "Parallel aan de volstrekte omarming van deze innovatie vindt er ook een sociale en culturele verandering plaats."
Zo maakt het internet hiërarchische afstanden en zelfs afstanden in het algemeen kleiner, aldus Van Heukelom, waardoor alles bereikbaarder en makkelijker wordt gemaakt. "Ik ben er zeker van dat u ook wel eens een pizza besteld vanuit het torentje, of een mail ontvangt van een gewone burger. (…) Niet luisteren of zelfs terugpraten als leidinggevende is eigenlijk niet meer mogelijk. (…) Deze beweging heeft een grote invloed op de wijze van interageren tussen burger en overheid. Mensen verwachten bereikbaarheid en een ‘usabel government’, van hoog tot laag, van belastingdienst tot ambassade, langs justitie en de politiële diensten."

De deuren open

Daarnaast constateert Van Heukelom dat er een steeds grotere wens en vatbaarheid is van mensen om samen te werken. "Dat kan handel zijn maar ook simpelweg mekaar helpen of iets leren." Parallel aan de economische werkelijkheid ontstaan er zo "volledige economieën van ruilhandel, samenwerken, dienstbaarheid, zelf thuiskook-afhaalrestaurants.
"Mij valt op dat u hier als minister-president, zelfs ondersteund door uw voltallige regering, niet alleen weinig over weet maar, nog veel erger, er vooral heel weinig mee doet. Ik adviseer je stellig om de wijsheid en samenwerkingsdrift van de Nederlander te faciliteren door digitale technologie volledig te omarmen in uw nader tot stand te komen regeerakkoord. Stop ermee het internet als een bedreiging te zien en begin ermee om het te zien als een oplossing voor vele uitdagingen van de komende 15 jaar."
Tot slot, aldus Van Heukeleom: "Iedereen is anno 2012 een fact checker. Transparantie staat bovenaan de verwachtingslijst van internettend Nederland. (…) Prijs uzelf gelukkig Mark, de openbaarheid van bestuur kan nu eindelijk worden uitgevoerd! Bouw een api en zet de deuren van al die departementen wagenwijd open. U zal nationaal en internationaal geprezen worden."

Noord-Korea

Ook de tweede mannelijke briefschrijver bleek zich te bekommeren om de huidige overheidsbemoeienis met internet. Of nou ja, bekommeren, Johan Smit, directeur van PMA (Platform Media Adviesbureaus, een brancheorganisatie van 20 media-adviesbureaus), bleek vooral ontstemd over de "onbetrouwbare en selectieve gedragingen van de overheid" en was opgewonden over "het verkwanselen van liberale uitgangspunten."
Het gaat Smit hierbij in eerste instantie om de bescherming van de privacy van de burger. "Grote groepen in de samenleving", aldus Smit, "huldigen het standpunt: ik heb niets te verbergen, dus waarom zou ik mij druk maken over de registratie en het opslaan van mijn gedragingen. Dus hangt de overheid overal camera’s, slaat mijn gegevens in honderden verschillende databanken op en dwingt providers, alsof we in Noord-Korea leven, websites te blokkeren en e-mail en telefoongegevens af te staan."
"U gaat met uw liberale achtergrond steeds vaker uit van de domheid van uw onderdanen. Wordt er teveel geleend, dan worden ‘leen spotjes’ verboden, u haalt de download sites uit de lucht en verbiedt goksites. (…) Ik wil het dan nog niet hebben over het bewaren van kentekens, ondanks gerechtelijke uitspraken dat dit niet mag, cookies op de Tweede Kamer-website zonder de wettelijke informatie, het op straat gooien van gegevens van de burger en het buitenproportioneel aantal telefoontaps."
Met als voorbeeld een minister van Justitie die vorige week nog opperde dat mensen verplicht moeten kunnen worden om de codes voor versleutelde bestanden af te geven, constateerde Smit: "Uw idee over privacy is eigenlijk dat de overheid alles van de burger mag weten."

Keuzevrijheid

De overheid staat de consument ook niet bij in het afdwingen van een ‘level playing field’ ten opzichte van grote bedrijven, aldus Smit. "Ik doel hier met name op de discussie over de cookies. Uw kabinet heeft besloten de meest rigoureuze en strikte uitleg te geven aan de Europese directieven. Een uitleg die niet door Europa wordt gevraagd, maar een interpretatie is van uw regering. Door expliciete toestemming te vragen voor het plaatsen van cookies, wordt het kind met het badwater weggegooid. Ook nu wordt er weer een schijnoplossing gepresenteerd. Los van de overschatting dat u Nederland kan beschermen tegen de kwade geesten op het Wereld Wijde Web, is dit echt geen oplossing voor de al dan niet reële privacy bescherming. Immers cookies worden dan wel aangepakt, maar over tracking wordt niets gezegd, noch wordt er iets gedaan aan het opslaan en verwerken van gegevens."
"Cookies zijn niet zo slecht als u het doet voorkomen. Ze zijn nuttig voor de consument, want zonder cookies kan er niets op het internet worden besteld of afgerekend, met behulp van cookies kan de inhoud van websites worden verbeterd of het gebruiksgemak worden verhoogd. En ja, cookies worden ook voor marketingdoeleinden gebruikt."
"Uw argumentatie dat door het gebruik van cookies de privacy van de consument wordt aangetast, is niet alleen hypocriet, maar ook onjuist. Cookies leggen surfgedrag op een computer vast. Dat is niet hetzelfde als het gedrag van een persoon."
Kortom, aldus Smit: "Uw inspanningen zouden zich moeten richten op educatie van de consument en op regelgeving die de consument keuzes geeft. (…) Dwing bedrijven de consument eerlijk en volledig te informeren, maar leg geen beperkingen op in keuzevrijheid."

Grachtengordel

Een discussie over mediabeleid in Nederland kan niet zonder gesteggel over de (publieke en commerciële) omroep. Twee vrouwelijke mediaprofessionals uit de hoek van de commerciële communicatie wijdden er hun open brief aan.
Arian Buurman, directeur van de STER, schreef de ‘Geachte minister-president’ dat het offeren van een derde tv-net een op sentimenten gebaseerde bezuiniging is. "De redenering is dan: ‘De publieke omroep kost geld. We snijden er een plak af. Dan kost het minder geld.’ Een derde net offeren lost echter niets op. Dat is een kortetermijnoplossing, die het aanbod van de publieke omroep verschraalt en de onderhandelingspositie van STER verslechtert en dus fors minder reclame-inkomsten oplevert. Zoveel minder reclame-inkomsten dat de netto bezuiniging ongeveer nihil is."
Bovendien, zo argumenteerde ze, zal het speelveld veranderen, waardoor adverteerders meer moeten betalen voor minder bereik. Ook levert een tv-net minder volgens haar "ongelooflijk veel" bereiksissues op: de publieke omroep is er dan niet meer voor iedereen. "De gehoorde voorstellen variëren van ‘het amusement kan er wel af’ tot ‘de internetreclame kan er wel af’. Deze argumenten getuigen van veel kijk op dat wat de grachtengordel wil en weinig kijk op wat het brede kijkerspubliek van Nederland beweegt. En bovendien weinig kijk op wat adverterend Nederland nodig heeft: sterke commerciële omroepen én een sterke publieke omroep."
Ofwel meneer de president, Nederland wacht niet op een symboolpolitieke bezuiniging, aldus Buurman. "Kies voor een sterke publieke omroep, met een kwalitatief en breed profiel, zodat STER-adverteerders die variatie aan doelgroepen kunnen blijven bieden en jaarlijks 200 miljoen aan de mediabegroting kan bijdragen. Dat scheelt de belastingbetaler veel geld."

Gelijke kansen

De wensen van Georgette Schlick, ceo van SBS Broadcasting, ten aanzien van het toekomstige omroepbeleid luiden kort en krachtig: een betere vertegenwoordiging van de liberale uitgangspunten in de Mediawet. Dat wil zeggen: "gelijkwaardigheid voor alle mediapartijen, ondernemerschap en eigen verantwoordelijkheid", en dit laatste in de vorm van zelfregulering.
Dat de kansen op omroepgebied niet voor iedereen gelijk zijn, illustreerde Schlick met enkele voorbeelden. Nederlandstalige maar in feite "buitenlandse" zenders als TLC kunnen in de ochtend of middag al reclame voor alcohol uitzenden, terwijl dit voor Nederlandse zenders verboden is tot 21.00 uur ’s avonds. Het leeftijdsclassificatiesysteem NICAM heeft de bedoeling jeugdige kijkers te beschermen tegen schadelijke invloeden. Zenders met een Nederlandse licentie zijn verplicht hun programma’s vooraf te laten keuren, "buitenlandse" zenders (als 13Street) zijn dat echter niet.
"En dan heb ik het nog niet eens over de vergaande reclameverboden in de Nederlandse Mediawet die er wellicht nog aan staan te komen," aldus Schlick. "Dit zou de balans nog ongelijker maken. (…) Het is voor ons bestaansrecht cruciaal reclame te mogen uitzenden op dezelfde wijze als andere mediapartijen dat doen."

Convergentie

Een ander onderwerp van zorg voor Schlick is de convergentie van media en de ongelijkheid van kansen die daaruit zou kunnen ontstaan.
"Connected TV’s met een ingebouwde internetbrowser worden inmiddels door de meeste televisiefabrikanten op de markt gebracht. (…) Met dezelfde afstandsbediening kan de consument televisiezenders en internetsites oproepen. Waardoor het verschil vervaagt. (…) Deze ontwikkeling stelt hoge eisen aan de wetgever."
"Er is een aantal nieuwkomers op de markt, zoals Google TV en YouTube. Zij zullen hun diensten zodanig inrichten dat zij niet onder de strenge regels van de Mediawet voor televisie zullen vallen en doen dit nu ook al. Het gevolg is dat reclamegelden wegvloeien vanuit de door de Nederlandse overheid gereguleerde televisiesector."

Evenwicht is weg

Na 2x internet en 2x omroep bracht uiteindelijk toch nog een open briefschrijfster de journalistiek ter sprake. Marianne Zwagerman, oprichtster van de twee jongste publieke omroepen PowNed en Wakker Nederland, adviseerde niet alleen de publieke omroep in zijn geheel op te heffen. Maar ook om het daardoor vrijkomende budget te gebruiken voor het financieren van journalistieke organisaties en producties.
Er is iets groots aan de hand, wat we niet over het hoofd mogen en kunnen zien, stelt Zwagerman. Journalisten schrijven niet langer de voor- of achterkant van de advertenties vol, want die staan niet meer in de krant. Rubrieks- en personeelsadvertenties staan nauwelijks nog in print, wel op internet.
"Consumenten en mediawatchers halen daar hun schouders over op: dan hadden krantenbedrijven maar eerder en sneller moeten innoveren. Dat is een verdedigbare reactie. Maar dat vingerwijzen leidt af van de onderliggende verschuiving die onomkeerbaar is. Het punt is namelijk níet dat het geld naar internet verschuift. Het punt is dat er niet langer een natuurlijk verband is tussen journalistiek en advertentiegelden. Jarenlang was dat verband er wel. Advertentiegeld vloeide naar bedrijven die er redacties mee financierden. Dat was niet zo geregeld, daar was geen wetgeving voor, het was een logisch gevolg. Voor bereik was content nodig en journalisten maakten het. Dat evenwicht is weg. Google, Monsterboard, Facebook en eBay, allemaal bedrijven die geen journalistiek financieren met hun inkomsten. En dus is de door de markt geregelde financiering van journalistiek aan het opdrogen."

Andere oplossing

Als oud-directeur van Telegraaf Digitale Media Nederland weet Zwagerman waarover ze spreekt als ze het over de ontwikkelingen in de journalistiek heeft. "Op lokaal en regionaal niveau is de nieuwsvoorziening al verschraald. (..) Regionale kranten zijn opgeheven, of opgegaan in katernen die een zodanig grote regio bestrijken dat er per gebied nog nauwelijks nieuwsvoorziening is. De waakhondfunctie van de journalistiek is niet langer geborgd. Had de omkoopaffaire van de Noord-Hollandse gedeputeerde Hooijmaijers niet veel eerder aan het licht moeten komen? En hoeveel van deze affaires blijven vandaag buiten de spotlights? Burgerjournalistiek gaat dit niet opvangen. Journalistiek is een vak, waar we niet buiten kunnen en dat als gevolg van de verschuivingen in de media-industrie grotendeels dreigt te verdwijnen."
"Er moet een andere oplossing komen. En die ligt voor de hand. We zijn als maatschappij nu al bereid om honderden miljoenen euro’s te investeren in een publieke omroep. Die weliswaar veel meer doet dan alleen nieuwsvoorziening, maar daarin kunnen andere keuzes gemaakt worden."

Disruptief denken

"Ik pleit voor een herverdeling van dit budget, waarbij het financieren van journalistieke organisaties en producties het belangrijkste doel is. Dat moet in een ondernemend model, waarin bedrijven de nieuwsvoorziening doen. Dat kan best. Krantenuitgevers, maar ook RTL, BNR en SBS hebben voldoende bewezen dat de nieuwsvoorziening in een commerciële omgeving in vertrouwde handen is."
"Maak het totale budget dat nu beschikbaar is voor de publieke omroep vrij in een systeem waar bedrijven die aan de journalistieke opdracht voldoen voor elke euro die ze zelf investeren één euro van de overheid erbij krijgen. Dat mag in print, digitaal, radio, tv, of alle andere vormen die nog uitgevonden gaan worden. Zo makkelijk kan het zijn. Je heft er direct een groot ambtelijk geldverslindend overhead monster in Hilversum mee op. Daar maak je goede sier mee binnen de VVD! Een kleine overheid wilden we toch?"

In haar reactie op het pleidooi van Zwagerman stelde SBS-ceo Schlick dat dit niet de oplossing kan zijn. "Zwagerman zweeft nu als een zeemeeuw over het medialand en laat hier even een poepje vallen. Maar haar voorstel is natuurlijk niet uitvoerbaar."
Zwagerman: "Om tot een oplossing te komen moet je wel disruptief denken. Want met schaven kom je er niet."

Reageer

Geef een reactie

*