‘Onderzoeksjournalisten, reken je niet rijk!’

Een eigen journalistiek onderzoeksproject opzetten? Met alleen een goed idee kom je er niet, want je hebt waarschijnlijk fondsen en andere geldschieters nodig om je plannen werkelijkheid te maken. Tijdens het VVOJ Café van afgelopen maandag werden nieuwe verdienmodellen in de (onderzoeks-)journalistiek besproken. "De journalist moet het lot in eigen handen nemen."

Door: Olga Oost

Aan goede voorbeelden ontbrak het niet bij het VVOJ café van afgelopen maandag. Journaliste Stella Braam vond acht sponsors voor haar boek Ik heb alzheimer en het Journalistieke Onderzoeksbureau (JOB), dat in maart the Challenge en de Tegel toekomstprijs won, bedacht een geheel nieuw verdienmodel. Dit gejubel werd enigszins gesust door internetplatform Follow The Money, dat twee grote klanten kwijtraakte en sindsdien op zoek is nieuwe financieringsmogelijkheden. Een charitasmodel kan mogelijk uitkomst bieden.

Eigen platform is niet heilig

De les die Follow The Money (FTM) heeft geleerd is dat het eigen platform niet heilig is – het dient nu vooral als uithangbord. FTM publiceert namelijk niet alleen nieuws op hun eigen website, maar produceert ook voor derden. Dat moet ook wel: hun klantenbestand bestond uit de Pers en Miljonair, maar beide titels gingen ter ziele. Arne van der Wal: "Het voelt soms als roeien tegen de stroming in, maar we willen uiteindelijk meer aanspraak gaan doen op fondsen en particulieren." Van der Wal meent dat journalisten wat meer initiatief mogen tonen. "De journalist moet het lot in eigen hand nemen en de markt opgaan."

‘Alsof we hun huiswerk deden’

Anne van Oudheusden en Yvonne Roerdink werkten tijdens hun master onderzoeksjournalistiek op de Universiteit van Amsterdam aan een documentaire over werkloosheid in Amsterdam. Ze namen data van onder meer reïntegratiebureaus en de gemeente Amsterdam onder de loep. Roerdink: "Het voelde alsof we hun huiswerk aan het doen waren. Uiteindelijk gebruikten we minder dan tien procent van de verzamelde data voor onze documentaire, maar we hadden het wel verzameld." Zo kwam het tweetal op het idee voor het Journalistieke Onderzoeksbureau, oftewel JOB. JOB staat nog in de startblokken, maar het plan is om data van bedrijven te gebruiken om journalistieke producties te maken met een duidelijk maatschappelijk belang.

Maar, zo merken Roerdink en Van Oudheusden op, het is moeilijk een mediaorganisatie te vinden die bereid is om zelf journalistieke onderzoeksprojecten te financieren. Voor de media is het een gevaarlijke investering, omdat niet altijd met zekerheid is te zeggen dat er een productie uit voort gaat komen. JOB bestaat nog maar een paar maanden, maar heeft al wel een duidelijke klantengroep voor ogen: enerzijds organisaties die benieuwd zijn naar resultaten en ontwikkelingen in hun branche, anderzijds mediaorganisaties die op zoek zijn naar onderzoeksjournalistieke producties.

‘Gewoon de telefoon gepakt’

Dat het ook anders kan, bewijst journaliste Stella Braam. Zij vond welgeteld acht sponsors die mee wilden werken aan de totstandkoming van een boek over Alzheimer. Haar tip is vooral een praktische: "Ik heb gewoon de telefoon gepakt en alle fondsen afgebeld." Het loont om fondsen op te sporen, meent Braam. "Je moet je afvragen wie er belang heeft bij jouw onderzoek."

Achmea werd uiteindelijk een van de grootste sponsoren van haar boek over Alzheimer. Zij droegen niet alleen financieel hun steentje bij, maar hielpen ook met de promotie van haar boek. Braam kwam zo in nieuwe kringen terecht, en had naar eigen zeggen meer kans om een mooi verhaal tegen te komen.

‘Reken je niet rijk!’

Onderzoeksjournalisten moeten zich niet rijk rekenen, zo waarschuwt Geke van der Wal van het Fonds Bijzondere Journalistieke Projecten. Ides Debruyne, directeur van journalismfund.eu, maakte gebruik van de gelegenheid om dit fonds onder de aandacht te brengen. Debruyne: "Het fonds gaat kritische producties niet uit de weg. Het is wel van belang dat je samenwerkt met andere landen." Al met al zijn er opties voor onderzoeksjournalisten, zo blijkt wel uit het VVOJ café – maar ze liggen niet per se voor het grijpen.

Reageer

Geef een reactie

*