Online onderzoeksjournalistiek is moeilijk, maar mogelijk

Het is niet eenvoudig om online onderzoeksjournalistiek te plegen, maar onze ervaringen bij weblog Sargasso laten zien dat het wel degelijk mogelijk is.

Sargasso heeft net zijn tiende verjaardag gevierd. We zijn van oudsher een progressief groepsblog dat verdieping en nuance probeert te bieden in het online nieuwsaanbod. Vorig jaar zijn we een nieuw project gestart, waarbij we met behulp van het Stimuleringsfonds voor de Pers een vernieuwende richting zijn ingeslagen.

Ons journalistiek model is erop gericht om alternatieve en eigen berichtgeving online te zetten, gratis te lezen. We hanteren daarbij drie journalistieke vormen. Ten eerste het blog. Het idee was om rondom thema’s (economie, schuldencrisis, duurzaamheid, wetenschap, etc.) netwerken van deskundigen op te bouwen en die deskundigen te laten bloggen over hun werk en vakgebied. Helaas kregen we geen subsidie om verdiepende themapagina’s op te zetten. Dit idee hebben we daarom noodgedwongen in de ijskast gezet. Jammer, want die netwerken hebben we ook nodig voor onze onderzoeksjournalistieke praktijken.

Kom ik op uitingsvorm nummer twee. We hebben van oudsher een groot netwerk in de open data-wereld. In september hebben we een datajournalist aangenomen, Laura Wismans. En in oktober zijn we gestart met het ANP om datajournalistieke producties te maken. Dat gaat erg goed. We hebben een korte aanloopperiode gehad, waarin we ons hebben bekwaamd in het vinden van het snelle nieuws in data. Nu werken we aan features, waarvoor we grote databases hebben gescraped, gekregen, losgepraat bij instanties en opgezet. Binnenkort houden we onze eerste thematische hackdag, waarbij we met journalisten, deskundologen, programmeur en ontwerpers data over armoede in Nederland gaan crunchen en visualiseren. We proberen daarbij een antwoord te vinden op de vraag waar de klappen van de crisis vallen. Daarnaast werken we ook samen met andere media aan grote datajournalistieke producties. Mijn verwachting is dat we op korte termijn datajournalisten kunnen detacheren. Tot slot hebben we zojuist onze eerste scrape-cursus afgerond en starten we binnenkort met een cursus excel (kun je 80 procent van het werk mee doen), databasemanagement en Google Fusion Tables/Charts.

Onze derde uitingsvorm blijkt lastig te verwezenlijken, al heb ik goede hoop dat we het op korte termijn voor elkaar krijgen. We willen een Wob-redacteur aannemen die op basis van de Wet openbaarheid van bestuur onderzoeksjournalistiek pleegt. We zoeken hiervoor nog een partner, nadat een aantal deals op het laatste moment – wegens onvoorziene externe omstandigheden – klapten.
De kracht van deze uitingsvormen zit in de combinatie. Onze netwerken van deskundigen (en lezers!) helpen mee met datajournalistieke verhalen. De Wob-redacteur helpt bij het verzamelen van data, maar ook bij het verkrijgen van nieuwswaardige context daarvan. Ik ben ervan overtuigd dat als we deze drie uitingsvormen op poten hebben staan, dat we een goede online onderzoeksjournalistiek medium hebben.

Een voorbeeld helpt. Op dit moment werken we aan een online applicatie waarmee we alle toezichtcamera’s in Nederland in beeld brengen. We hebben met 25 vrijwilligers (lezers en bloggers) alle korpsen, gemeenten, provincies en een aantal ministeries gewobbed om de posities en andere data van hun camera’s boven water te krijgen. We hebben een online applicatie laten maken (door vrijwilligers) waarmee we die locaties in beeld kunnen brengen. Dat is nog maar het begin. De bedoeling is om die geodata te combineren met andere geodata, zoals criminaliteitscijfers en inkomenscijfers. Op die manier kunnen we meer betrouwbare uitspraken doen over effectiviteit van cameratoezicht in Nederland en nieuwe beleidsmaatregelen en ontwikkelingen visualiseren. Ik verwacht dat we hier veel nieuws uit gaan halen. Tot nu toe is dit project een groot succes – het toont aan wat crowd sourcing vermag. Niet alleen helpen er veel vrijwilligers mee, ook worden we bijgestaan door een aantal deskundigen op het gebied van cameratoezicht en een aantal juristen van de Universiteit van Amsterdam.

Hoe betalen we onze activiteiten? Dan kom ik op ons businessmodel en dat is iets waar ik erg optimistisch over ben. We trekken een aardig dagelijks bezoek (vijf- tot tienduizend uniek), maar dat levert niet genoeg advertentie-inkomsten op. Daarom werken we samen met andere media. Wij kunnen – door inzet van onze netwerken – goedkoop werken. We missen echter de journalistieke mankracht voor grote producties, maar kunnen wel projecten aansturen en voor de input en uitvoering gebruik maken van ons grote en waardevolle netwerk.

‘Oude media’ kunnen het niet meer alleen. Zeker niet op onderzoeksgebied. Maar weinig oude media hebben een goed online beleid. Wij weten veel van online communitybuilding en moderne journalistieke technieken, maar missen geld en gravitas. De combinatie is echter aantrekkelijk.

Reageer

Geef een reactie

*