Red De Journalistiek verzandt in klassiek gekrakeel

Breng zeven leidinggevenden van toonaangevende journalistieke organisaties en een media-onderzoeker van naam bijeen om na te denken over een reddingsplan voor hun beroepsgroep en het gesprek verzandt onherroepelijk in een niet te doorbreken impasse. Dat bleek dinsdagavond wel, tijdens een scrum-sessie in het Amsterdamse debatcentrum De Balie, waar werd nagedacht over een nieuw bedrijfsmodel voor kwalitatieve en pluriforme journalistiek.

Aanleiding voor de discussiebijeenkomst was de open brief die Marianne Zwagerman, oud-directeur van de Telegraaf Media Groep (TMG) en medeoprichter van PowNed, anderhalve maand geleden aan premier Rutte schreef. Daarin stelde zij voor het publieke omroepbestel, met zijn ‘oude en rotte fundamenten’, op te heffen. Het vrijgekomen budget zou dan kunnen worden gebruikt als subsidie voor journalistieke producties.

Omdat niet direct iedereen even veel heil zag in haar oplossing – geef bedrijven voor elke euro die ze besteden aan een journalistieke opdracht één euro uit de overheidskas – besloot Zwagerman haar zorgen te delen. Ze nodigde acht topmannen uit de journalistiek en de uitgeverswereld uit om en public mee te denken over een antwoord op de in haar brief geconstateerde bedreiging: de almaar dalende advertentie-inkomsten. Onder hen NOS-directeur Jan de Jong, financieel journalist en ondernemer Eric Smit en Philippe Remarque, hoofdredacteur van de Volkskrant.

Geen gezamenlijke visie

Van een nieuw bedrijfsmodel voor de journalistiek kwam tijdens de discussieavond evenwel weinig; daarvoor hielden de acht genodigden veel te star vol dat ze het gelijk aan hun zijde hebben. Zo bleef eigenlijk de hele avond zelfs onduidelijk of redding überhaupt nodig is. Want waar Smit beweerde dat de journalistiek er momenteel zeldzaam slecht voorstaat, wees Remarque op de oplagecijfers van zijn krant, die volgens hem het afgelopen jaar juist weer toenamen. Een kruideniersmentaliteit, meende Smit.

Die vasthoudendheid maakte het lastig een duidelijke lijn in de discussie te ontdekken, hoe hard Zwagerman ook haar best deed die te vinden. Het achttal op het podium sprak weliswaar grofweg over dezelfde onderwerpen – de rol van de overheid, het belang van ondernemerschap onder journalisten en de toekomstige structuur van de journalistieke organisatie – maar kwam daarbij nauwelijks tot een gezamenlijke visie. In Zwagermans poging om alsnog een ‘rode draad’ in de avond te ontdekken, kon geen van de sprekers zich dan ook écht vinden.

Tweedeling

De collectieve nadenksessie die Zwagerman vooraf voor ogen had, bleek daardoor weinig meer dan een ‘gewoon’ debat, waarin de deelnemers elkaar, maar vooral ook het publiek, probeerden te overtuigen van hun gelijk of zienswijze: NOS-directeur De Jong benadrukte het belang om een onpartijdige nieuwsorganisatie zonder winstoogmerk te behouden, terwijl ondernemers als Eric Smit (Follow the Money) en Ronnie Overgoor (7 Ditches) journalisten opriepen vooral te vernieuwen.

Daarmee heb je direct de belangrijkste tweedeling in de keur aan sprekers te pakken: enerzijds de kleinschalige en rebelse vernieuwers zoals Overgoor en Smit met hun vaak radicaal andere en soms risicovolle ideeën; anderzijds de gevestigde orde – in De Balie vertegenwoordigd door De Jong, Remarque en TMG-directeur Frank Volmer – die veel voorzichtiger zoeken naar manieren om hun grote organisaties rendabel te houden.

Mager resultaat

De defensieve houding van die laatste groep maakte het volgens de veranderaars onmogelijk voor grote bedrijven om de sprong te wagen naar ‘het nieuwe’ en dus met nieuwe bedrijfsmodellen te komen. "Het nieuwe en oude zijn niet te verenigen", sprak Robert Zaal, directeur van de Wereldomroep, dat door bezuinigingen een flink aantal publieke taken verloor.

"De Wereldomroep is daardoor driekwart van zijn mensen kwijtgeraakt", aldus Zaal. "Maar we zijn ook veel ballast kwijtgeraakt. We zijn nu niet langer het medium dat via de korte golf uitzendt voor mensen op de camping in Frankrijk. We moesten eerst het oude kwijtraken voordat we aan het nieuwe begonnen."

Toch was er niet alleen onenigheid: de roep om meer transparantie bij de overheid van TMG-directeur Volmer was een van de weinige onderwerpen die van iedereen bijval kreeg. Hij pleitte voor een digitaal videoarchief waarin alle vergaderingen, zowel op landelijk als gemeentelijk niveau zijn terug te zien. Daarnaast wilde hij het gemakkelijker maken een Wob-verzoek te doen en het aantal voorlichters beperken.
Maar dat is toch een vrij mager resultaat voor een wellicht wat té ambitieuze poging om de journalistiek te redden

– – – – – –
Dit artikel kwam tot stand in samenwerking met De Nieuwe Reporter.

Reageer

Geef een reactie

*