Social media en data-journalistiek beïnvloeden politieke storytelling

16139600399.jpg

Persinnovatie.nl-verslaggevers Moniek Verstegen en Jolien Scholte zijn deze week op het International Journalism Festival in Perugia, Italië, waar de internationale journalistieke top zich verzamelt. Ze doen verslag van vernieuwende, spannende en innovatieve journalistiek.

Iedereen heeft inmiddels weer een stempas in de brievenbus gehad: de Europese verkiezingen komen er weer aan. Data-journalistiek en social media hebben de verslaggeving van politieke verkiezingen door de jaren heen flink veranderd, betoogt een discussiepanel tijdens het International Journalism Festival.

Toch is er een belangrijke component die ernstig achterblijft, stelt Simon Rogers, data editor bij Twitter. "De ruwe data rond de verkiezingen zijn vaak nog steeds niet open toegankelijk." Hopeloos ouderwets, vindt Rogers. Vroeger kon niemand nog iets met deze grote data-bestanden, dus was het voorbehouden aan de media om er grafieken en dergelijke van te maken, maar inmiddels kunnen veel mensen dit. Soms nog beter dan de media zelf."

Twitter als peiling

"We hebben het vaak over transparantie, maar deze ontzettend belangrijke journalistieke data zijn niet openbaar. Dat is een model wat niet kan overleven." Hij geeft een voorbeeld hoe hij dit probleem met een aantal collega’s tijdens de Franse verkiezingen oploste. "Toen hebben we alle lokale autoriteiten om ruwe data gevraagd, en die kregen we. We publiceerden bijvoorbeeld waar het meest gestemd werd. Dat kon gedurende de verkiezingen live online, en niet twee dagen later als het niemand meer iets kan schelen."

Een nieuwe ontwikkeling in de verkiezingsverslaggeving is het gebruik van Twitter als peiling voor uitslagen, stelt Rogers. Hij laat een grafiek zien waarop te zien is dat er opvallende gelijkenissen zijn tussen hoeveel er positief over een bepaalde partij gepraat wordt op Twitter, en hoeveel stemmen die partij uiteindelijk krijgt. Marco Bardazzi, redacteur Digitaal van de Italiaanse krant La Stampa, stelt dat zij dit bij de vorige Italiaanse verkiezingen ook hebben toegepast en het inderdaad een sterke correlatie vertoonde. "Al gaat het ook weleens mis. Toen er een nieuwe paus moest komen ging er een grap rond op Twitter dat Berlusconi dan waarschijnlijk tot nieuwe paus werd verkozen. Maar dat had natuurlijk niets met de verkiezingen te maken."

‘Interactieve kaarten bevatten steeds meer data’

Naast Twitter is een relatief nieuw middel in de verslaggeving: de data-journalistiek met interactieve kaarten van verkiezingsuitslagen. Bardazzi volgde in Amerika drie presidentsverkiezingen, en vertelt wat er gedurende de jaren in de kaarten veranderde. "De grootste vooruitgang is dat er steeds meer data in zo’n kaart wordt gestopt, en het steeds interactiever is." Als voorbeeld laat hij een kaart zien van de laatste verkiezingen, waar niet alleen ingezoomd kan worden op lokaal niveau voor de verkiezingsuitslagen, maar waar je ook uitslagen kunt zien per opleidingsniveau of afkomst.

Lorenzo Pregliasco specialiseerde zich in dit soort kaarten en richtte YouTrend op, waar Italiaanse media gebruik kunnen maken van hun interactieve kaarten. Bardazzi stelt dat deze kaarten niet alleen de digitale journalistiek vooruithelpen, maar ook de traditionele journalistiek. "Dankzij de kaarten die meteen na de verkiezingen beschikbaar zijn, hebben wij snel een overzicht en kunnen we per regio zien waar de verhalen liggen. Daar kun je dan meteen een verslaggever van de krant op af sturen."

Stefano Menichini, redacteur van de krant Europa, stelt dat er ook opgepast moet worden met data. "Journalisten denken bij data en grafieken vaak meteen dat het objectief is, maar er wordt soms ook behoorlijk gemanipuleerd." Als voorbeeld geeft hij aan dat iedere partij na de verkiezingen de statistieken in zijn voordeel probeert om te buigen. "Dan lijkt het wel alsof iedereen heeft gewonnen."

Politici op Twitter

Behalve met de uitslagen proberen politici ook middels Twitter de opinie te beïnvloeden. Rogers geeft als voorbeeld de tweet die het meest geretweet werd ooit: Barack Obama die twittert nadat hij de verkiezingen opnieuw heeft gewonnen: ‘Four more years’, met een foto van hem en Michelle. Menichini merkt op dat de Duitse bondskanselier Merkel geen twitteraccount heeft. Hopeloos achterhaald? "Nee, want het moet wel bij de persoon passen", stelt Bardazzi. "Net voor de Franse verkiezingen begon François Hollande ineens met twitteren. Dan werkt het niet, omdat het niet vanuit de persoon zelf komt, maar vanuit een verkiezingscampagne."

Het grote voordeel van Twitter voor politici is volgens Bardazzi het bereik dat ze ermee creëren. Als twee politici bijvoorbeeld samen vergaderen en de een heeft wel een account en de ander niet, dan zal de achterban van de twitterende politicus veel sneller op de hoogte zijn van de uitslag van de vergadering, dan de aanhang van de twitterloze politicus.

Lees meer

Deel dit artikel:

Reageer