Viral is de trend in de Zweedse media

Als we schrijven over innovatie in het medialandschap kijken we vaak naar ons eigen kikkerlandje of gelijk naar het grote Amerika. Maar wat gebeurt er eigenlijk in de landen om ons heen? Een rondje Europa met in deze aflevering: Zweden.

Door: Sean van der Steen

Zweden staat bekend als een ‘net’ land met een nuchtere bevolking en die cultuur is ook in het Zweedse medialandschap terug te vinden. Zo doet de overheid zijn best de journalistieke pluriformiteit te bevorderen: elke tweede krant in een regio heeft recht op overheidssubsidie. Hoewel deze regeling niets heeft uitgemaakt voor de mediaconcentratie, toont het wel aan hoeveel waarde Zweden hecht aan de journalistiek.

De opkomst van viral websites

Afgelopen zomer gebeurde er iets eigenaardigs in het nuchtere Zweden. Een nieuw fenomeen dook op: viral websites; oftewel websites die enkel en alleen gericht zijn op het ‘verslaan’ van onderwerpen die het potentieel hebben om viral te gaan. Denk aan lijstjes en filmpjes met veel emotie en entertainment, maar minder hard nieuws. Uit de verschillende colofons blijkt dat deze websites niet zelden eigendom zijn van grote mediabedrijven, die door het tonen van ‘viralgevoelige’ content zoveel mogelijk bezoekers proberen te trekken. Want: meer bezoekers betekent meer advertentie-inkomsten. En dat lijkt goed te werken. Zo trok Omtalat.nu, eigendom van mediagigant Bonnier, in één week 1.200.000 unieke mobiele bezoekers. Dat is ruim 250.000 meer dan concurrent Lajkat.se, eigendom van Schibsted, in dezelfde periode. Lajkat.se en Omtalet.se zijn niet uniek: een blogger heeft 20 soortgelijke sites gevonden, waarvan zeker de helft eigendom is van mediabedrijven. Media-onderzoeker Ingela Wadbring denkt dat meer van deze websites een connectie hebben met een mediabedrijf, maar dat niet altijd openbaar willen maken: "Ze bevinden zich in het trial-and-error-proces. Als ze niet van de grond komen, willen ze de connectie niet laten zien."

Het Zweedse Metro komt met een tegengeluid en duikt de diepte in. Een drietal journalisten van de gratis krant houdt zich bezig met een factcheck-katern genaamd ‘Viralgranskaren’ – wat zoiets betekent als ‘viral inspecteur’. "Ons doel is om meer mensen kritisch na te laten denken over de verhalen die te mooi klinken om waar te zijn, vertelt Åsa Larsson, een van de journalisten uit het factcheck-team. Het team heeft ook activiteiten ontplooid op middelbare scholen en op de website leggen ze regelmatig uit hoe ze te werk gaan. Het initiatief wordt goed ontvangen in het mediawereldje: het team heeft onlangs de Zweedse journalistenprijs 2014 gewonnen.

Digitale inkomsten blijven achter

Ook de Zweedse kranten hebben het moeilijk. Over het algemeen gaan ook hier de oplages onderuit en de digitale inkomsten wegen niet tegen dit verlies op. Het gevolg voor de journalisten: afgelopen week maakte de uitgever van Aftonbladet bekend dat 30 tot 40 arbeidsplaatsen moeten verdwijnen. Helena Giertta, hoofdredacteur van de vakbondswebsite Journalisten.se, ziet het somber in. "De cijfers zijn absurd", zo reageert Giertta op de situatie van Aftonbladet. "Hoe is het mogelijk dat 150.000 krantenlezers voor zoveel meer inkomsten zorgen dan 3 miljoen digitale lezers?" Giertta vervolgt: "Als zelfs de gigant Aftonbladet niet meer dan 30 procent van zijn inkomsten uit digitaal haalt, hoe kunnen kleinere kranten dit dan bolwerken?"

Volop online video in Zweden

Het antwoord blijft Giertta schuldig. Maar misschien levert de Zweedse media-industrie zelf een oplossing in de vorm van online video. Online video bij kranten, of web-tv, is al enige tijd in opmars. Op Persinnovatie.nl verscheen vorig jaar een artikel over web-tv bij Aftonbladet. Toentertijd ging het voorspoedig, volgens Jessica Linnman gaat het nu nog beter dan vorig jaar. "We streven naar meer hits en onze omzet stijgt. Web-tv is nu een kernactiviteit bij Aftonbladet." Linnman vertelt dat Aftonbladet de mogelijkheid had om ook op een regulier tv-kanaal uit te zenden. Uiteindelijk is ervoor gekozen om dit niet te doen, omdat er twijfels bestonden over hoe winstgevend reguliere tv zou zijn. Overigens is Aftonbladet niet als enige bezig met web-tv. Ook kleinere, regionale kranten experimenteren ermee.

Zweedse innovatiesubsidie

Er wordt volop geëxperimenteerd door de grote mediabedrijven, die zoeken naar nieuwe contentvormen en verdienmodellen. Om ook zelfstandige journalisten een handje te helpen is dit jaar door de Zweedse journalistenvakbond in samenwerking met Google een beurs opgericht voor journalistieke innovatie. Deze maand werd bekendgemaakt dat journalist Martin Johnson een startkapitaal van 10.000 euro heeft gewonnen om zijn idee Geosoundmessenger verder uit te kunnen werken: een app die op basis van locatiegegevens relevante audioverhalen aanbiedt.

Het Zweedse medialandschap is volop in beweging. Met de viral website-hype is Zweden nog duidelijk aan het aftasten, de basis voor web-tv bij kranten is al gelegd. Dit zijn ontwikkelingen om in de gaten te houden. Ja, ook de viral websites. Want misschien is daar wel een goed verdienmodel in te vinden, dat draait naast de serieuzere journalistieke activiteiten.

Lees ook

Reageer

Geef een reactie

*