Wat maakt een goede datavisualisatie?

Het gebruik van datavisualisaties in nieuwsmedia is redelijk nieuw en wint aan populariteit. "Mooi dat er wordt geëxperimenteerd", vindt onderzoeker Gerard Smit, "maar het gaat nog vaak fout." Samen met collega’s van het lectoraat Crossmedia Content van de Hogeschool Utrecht, gaat hij onderzoeken wanneer datavisualisaties wel of niet iets toevoegen in een journalistieke context.

Dat datavisualisaties waardevol kunnen zijn voor de journalistiek staat voor onderzoeker Gerard Smit van de Hogeschool Utrecht buiten kijf. "Het is aangetoond dat je met behulp van visualisaties dingen sneller kunt onthouden en beter kunt begrijpen. Ze geven overzicht; maken in één klap iets zichtbaar." Een voorbeeld? Zelf noemt hij redalert.co.il, een visualisatie van raketaanvallen op Israel. En dat zijn er nogal wat.

De mist in

Het effect van datavisualisaties is niet altijd even treffend, meent Smit. Het gaat zelfs geregeld fout, vindt hij. Neem bijvoorbeeld een indrukwekkend ogende datavisualisatie in de Volkskrant afgelopen maart in aanloop naar de gemeenteraadsverkiezingen met de kop ‘Wat doet uw gemeente met al dat geld?’. Smit heeft veel lof voor de infographic en de moderne manier van journalistiek bedrijven: de journalist, onderzoeker en designer werkten samen aan het verhaal. Toch classificeert hij de publicatie als een ‘flutverhaal’.

"Het artikel en de visualisatie ondersteunen elkaar niet." De visualisatie lost de beloftes van de kop en lead niet in, en samenhang tussen tekst en beeld is juist zo belangrijk bij de effectiviteit van een visualisatie, legt Smit uit. "Het doel van een visualisatie is vaak onduidelijk. Het is veel meer dan wat cijfers in een kaartje. Welk patroon wil je laten zien en waarom? Wil je informeren, overtuigen of inzicht geven?" Op het blog Journalismlab.nl is een uitgebreide analyse van het Volkskrant-artikel te lezen.

Checklist

Met het onderzoek Nieuwswaarde van Datavisualisaties wil Smit in kaart brengen wanneer datavisualisaties een zinvolle bijdrage leveren en wanneer juist niet. Dit moet resulteren in een checklist die makers van datavisualisaties kunnen raadplegen. Hoe combineer je beeld en tekst? Welke vorm past het best bij dit doel? En bij dit platform? Wanneer maak je iets interactief?

Om te beginnen gaat Smit 50 bestaande datavisualisaties ‘ontleden’ en bekijken in hoeverre ze een samenhangend geheel vormen. Vervolgens richt het onderzoek zich tot de gebruiker. Hoe komen de visualisaties over? Zijn ze aantrekkelijk, begrijpelijk en bruikbaar? Wat willen gebruikers eigenlijk van een datavisualisatie? Het Stimuleringsfonds voor de Journalistiek steunt het project met een subsidie van 47.500 euro.

Interactief netwerk

Datajournalist Jerry Vermanen van Nu.nl, informatiedesigner Erik van Gameren van NRC en chef digitaal van het FD Vincent Andriessen verzorgen de praktische ondersteuning van het onderzoek. Zij bepalen het corpus en zijn gedurende het onderzoek een constante gesprekspartner. Smit: "De checklist moet uiteindelijk praktisch relevant zijn voor redacties. Deze ervaringsdeskundigen kunnen als geen ander aangeven wat interessant is voor redacties en waar ze mee kunnen werken."

Voor de resultaten hoeven we niet te wachten tot het onderzoek is afgerond. Smit: "We gaan daarentegen van begin af aan een netwerk opbouwen via een blog en Twitter. Datajournalisten vinden elkaar nu ook al via sociale media. Hier zoeken ze naar manieren om beter te worden. We kunnen aan het eind wel een rapport met resultaten publiceren, maar dat leest niemand."

Lees meer

Reageer

Geef een reactie

*