Transparantie en zelfkritiek van journalisten als wapen tegen nepnieuws

1200px-Donald_Trump_by_Gage_Skidmore_5

Hoe kan de journalistiek haar bestaansrecht bewijzen in het post-truth-tijdperk, een tijd waarin we overvoerd worden met informatie? Mediawetenschapper Brian McNair gelooft dat ‘moderne objectiviteit’ het tegenwicht kan zijn tegen nepnieuws en alternatieve feiten.

Volgens de Britse mediawetenschapper Brian McNair is er sprake van een ‘culturele chaos’ op het internet. Door de overvloed van beschikbare informatie zijn de grenzen tussen wat waar en onwaar is vervaagd, en dat maakt het voor nieuwsconsumenten lastiger om te herkennen wat nepnieuws is.

Bestaansrecht bewijzen

Bovendien winnen de ‘waarheden’ van autoritaire figuren als Trump en Poetin steeds meer aan invloed en worden media dikwijls door hen in diskrediet gebracht. Dit is een precaire situatie voor journalisten, want hierdoor moeten zij steeds harder hun eigen bestaansrecht bewijzen.

Moderne objectiviteit

McNair pleit daarom voor ‘moderne objectiviteit’ als kwaliteitsstandaard in het post-truth-tijdperk. Dit betekent volgens de onderzoeker dat, naast een strikte scheiding van feiten en waardeoordelen, bronnenverificatie en professionele afstand, journalisten transparanter te werk moeten gaan en weerstand moeten bieden aan autoritaire figuren.

In de praktijk betekent dit voor journalisten dat ze inzichtelijk moeten maken welke beperkingen verbonden zijn aan hun werkwijze. Daarnaast vraagt het Trump-tijdperk om de actieve bestrijding van desinformatie, die autoritaire figuren steeds vaker buiten de media om naar buiten brengen.

Journalisten moeten inzichtelijk maken welke beperkingen verbonden zijn aan hun werkwijze.

Moderne objectiviteit is een uitdaging, want ‘traditionele’ objectiviteit is een begrip dat al decennialang wordt bekritiseerd – en volgens de Britse mediawetenschapper is dat niet altijd onterecht.  Maar volgens McNair houdt de moderne variant rekening met deze kritiek.

Afgewogen besluit

Een moderne vorm van objectiviteit moet ervoor zorgen dat waar- en onwaarheden makkelijker te scheiden zijn. Een transparant journalistiek proces en zelfreflectie van de journalist zouden volgens McNair een standaardonderdeel moeten zijn van een nieuwsverhaal, zodat nieuwsconsumenten op basis van hun individuele perspectief een afgewogen besluit kunnen nemen over wie en wat ze geloven.

Brian McNair. After Objectivity? Schudson’s sociology of journalism in the era of post-factuality. Journalism Studies

Foto: Gage Skidmore

 

Deel dit artikel:

Over Dirck De Kleer

Dirck de Kleer is freelance journalist en onderzoeker. Hij rondt in 2018 een master Media en Journalistiek af aan de Erasmus Universiteit en ambieert hieraan vervolg te geven met een master Politieke Wetenschappen in de Verenigde Staten.

Reageer

  • Hans Roodenburg

    Nuchter blijven. Bij twijfel niet inhalen…