‘De krant houdt waarde voor de generalist’

2025 klinkt ver weg, maar die 10 jaar gaan sneller voorbij dan je denkt. Het Stimuleringsfonds spreekt met experts over het scenario-onderzoek en wat de geschetste scenario’s betekenen voor de sector. Deze week: Erwin Blom.

Wat zijn je eerste gedachten bij de scenario’s?

“Met de komst van het internet is een trend ontstaan en die is volgens mij aan het doorzetten. Dat is de trend van: iedereen kan zonder al te veel moeite publiceren en het is makkelijker geworden om een publiek te bereiken ? al zal het altijd moeilijk blijven om een groot publiek te bereiken.

Zo zijn ook de niches ontstaan die bediend moeten worden. 10 of 15 jaar geleden had je je niet kunnen voorstellen dat iemand een Nederlandstalig bedrijf kan runnen over alleen iPhones en apps.”

Welke rol zouden bestaande mediabedrijven moeten spelen?

“Ten eerste vind ik dat ze zelf die niches op moeten zoeken; hun journalisten moeten de niche in gestuurd worden met de opdracht om een publiek te krijgen rond dat onderwerp. Dat doen sommige mediabedrijven al, maar ik verwacht dat het door zal zetten.

Sommige mensen zullen het versnippering noemen, maar ik noem het inzoomen op niches. Een medium moet het middelpunt zijn van een community: publiceren over een bepaald onderwerp, het zijn van communitymanager en aldoende een autoriteit zijn op dat gebied. Mensen zouden het ook leuk moeten vinden om hun kennis bij te dragen.

De Correspondent is daar een goed voorbeeld van. Zij onderzoeken hoe ze de deskundigheid van hun publiek kunnen gebruiken bij hun verhalen. Dat is geen modegril, dat is iets dat niet meer weggaat. Alleen zie je dat de klassieke partijen grote moeite hebben om deze rol te vervullen.”

Waarom zou dat zijn?

“Omdat ze het niet gewend zijn. Als voorbeeld geef ik mijn ervaring bij 3FM. Ik mocht 40 uur per week schrijven over muziek, dus werd ik automatisch een autoriteit op dat gebied. Ik kreeg tijd, informatie, stapels platen van de platenmaatschappijen. Daarmee wist ik per definitie meer dan iemand op een zolderkamertje. Wat het internet heeft gedaan, is de zolderkamertjes aan elkaar knopen ? en duizend mensen weten meer dan één. Dat is mijn fascinatie geworden, maar veel journalisten vinden het confronterend.

Maar: wat De Correspondent heeft gedaan kun je ook niet zomaar dupliceren. Er zijn een aantal factoren die goed samenkwamen. Personen die ze naar voren hebben geschoven, het publiek betrekken, het publiek gebruiken als ambassadeur, want abonnees mogen artikeltjes weggeven.”

Dus dat is het schoolvoorbeeld van Wisdom of the Crowds?

“Daar zijn er meerdere van. Ik zeg altijd: als Wikipedia het enige was dat het internet heeft opgeleverd, was het wat mij betreft al waardevol geweest. De discussies die daar plaatsvinden over de teksten zijn fascinerend; of je iemand bijvoorbeeld ‘vrijheidsstrijder’ of ‘terrorist’ moet noemen. In Wikipedia zit de transparantie ingebakken en dat zou ik ook graag in de journalistiek willen zien.”

Maar gaat het ook de kant van Wisdom of the Crowds op?

“De belangrijkste ontwikkeling in de afgelopen 20 jaar is de start van platforms geweest waar producent en consument bij elkaar komen. Dat betekent niet per se dat het platform zelf produceert: Facebook schrijft geen artikelen, maar de gebruikers wel. Er is niet veel ruimte voor veel verschillende platforms. Facebook bereikt 1 miljard mensen per dag: dat is duizelingwekkend en daar kun je als mediapartij niet tegenop.

Ik zie een soort winner takes all-principe ontstaan, dat vind ik een gevaarlijke ontwikkeling, ook omdat Mark Zuckerberg bepaalt wat jij wel en niet ziet. Tegelijkertijd laat de geschiedenis ook zien dat de grote namen van gisteren niet per se de grote namen van morgen zijn. Hoewel ik me dat nu niet zo goed kan voorstellen.”

En dan nog zou de ene apple de andere vervangen.

“Dat denk ik wel ja. Er is geen ruimte voor vijf Facebook’s naast elkaar. Ik denk dat in de toekomst een aantal grote bedrijven wel zal blijven bestaan, welke dan ook.”

De andere scenario’s dan. Darwin’s game, waarin traditionele mediabedrijven zichzelf opnieuw uitvinden. Je gedachten daarbij?

“Daar geloof ik helemaal niet in. Als ik op de hoogte wil blijven van wat er met de iPhone gebeurt, dan is NRC echt niet mijn bron. Anderen doen dat veel beter, niet per se journalisten, maar mensen die ermee bezig zijn en met elkaar veel meer weten. Ik geloof wel dat er waarde blijft zitten in curatie. Maar de traditionele bedrijven zouden er slim aan doen om curatie niet vanuit het oude model te doen, maar vanuit het nieuwe: we gaan mét jullie samen cureren.

Die mediabedrijven hebben goede namen dus ze zouden kunnen overleven, maar dan in combinatie met scenario 1, Wisdom of the Crowds. De krant houdt zeker waarde, maar vooral voor de generalist.”

Hoe bereid je je voor op de toekomst?

“Je moet meebewegen, je moet dingen uitproberen ? en dat is ook veel makkelijker geworden dan vroeger. Je moet je onderdompelen in die nieuwe ontwikkelingen, meebewegen waar je potentie ziet en dingen achterlaten als je denkt dat ze niet gaan werken.”

Maar met trends meebewegen is wel kortetermijndenken.

Ja. Ik vind het wel goed wat het Stimuleringsfonds heeft gedaan met het onderzoek, maar niemand had vijf jaar voor de komst van Facebook voorspeld dat er zulke grote partijen zouden komen. Als je dagelijks met deze dingen bezig bent, realiseer je je de beperkte houdbaarheid van uitspraken van futurologen. Als ik kijk naar trends, kijk ik naar de trends die aan de gang zijn. Iedereen die zegt dat hij weet hoe de wereld er over tien jaar uitziet, moet je zwaar wantrouwen.”

 

Bekijk hier de vier toekomstscenario’s

Reageer

Geef een reactie

*