‘Eén a twee jaar vooruit kijken is al lastig genoeg’

2025 klinkt ver weg, maar die 10 jaar gaan sneller voorbij dan je denkt. Het Stimuleringsfonds voor de Journalistiek heeft onderzoek gedaan naar de toekomst van de sector en kwam met 4 mogelijke scenario’s. Op Persinnovatie.nl laten we experts aan het woord over deze toekomstperspectieven. Deze week: Frits van Exter, hoofdredacteur van Vrij Nederland.

Door: Sean van der Steen

Is er een scenario waar je huiverig voor bent?

Het scenario waarin megaconcerns de agenda bepalen lijkt mij niet wenselijk. Maar dat ligt nogal voor de hand.

Ben je dan ook bang dat het die kant op gaat?

Ik denk niet dat je ervan uit moet gaan dat één scenario het dominante scenario wordt. Het lijkt me eerder dat er bewegingen zijn die elkaar deels versterken en verzwakken. Het klopt ongetwijfeld dat de Apples van deze wereld meer macht krijgen, maar tegelijkertijd is het zo dat er meer tegenbewegingen ontstaan die beter bij een ander scenario zouden passen. Als je me vraagt wat het meest bedreigende scenario is, dan is het A Handful of Apples.

De hoek van radicaal en do it for me, gaat ervan uit dat mensen niet alleen snel en vlot technologie accepteren, maar ook veel vertrouwen hebben in die Apples. Dat vertrouwen, is er daar te veel van?

Ik denk dat vrij veel mensen zich wel bewust zijn van een aantal nadelen die zulke grote bedrijven met zich meebrengt, zoals het beheer van persoonlijke gegevens, maar dat een grote groep dat niet als een probleem ervaart. Dus je kent de nadelen, maar de voordelen wegen nog altijd zwaarder. Door een groot incident kan dat altijd nog veranderen.

Hoe zie je de redactie van Vrij Nederland in de toekomst?

We kunnen niet zo ver kijken als 2025, we kijken één of twee jaar vooruit omdat dat al lastig genoeg is. Dat betekent ook dat je geen meeslepende dingen over de toekomst kunt zeggen, anders dan dat je bezig bent met een gehele of gedeeltelijke transformatie naar een ander soort merk. De verhouding tussen digitaal en papier verandert gestaag en je probeert je exploitatie gezond te houden. Wij willen iets toevoegen aan het medialandschap, bijvoorbeeld door artikelen van een langer formaat te publiceren. Dat zijn verhalen waar we meer tijd voor nemen, zowel in tekst als beeld.

Is dat online ook een optie?

Lange artikelen zijn geen verdienste of een kwaliteit op zich. Ik doel op verhalen die een bepaalde lengte nodig hebben om goed verteld te worden, maar dan wel zo dat mensen het bij wijze van spreken in één adem willen uitlezen. Dat vergt veel vakmanschap, zowel in het schrijven als het fotograferen.

In de nabije toekomst zal de toegevoegde waarde zitten in het gebruik van multimedia: video’s, grafieken, et cetera. Voor de exploitatie is het van belang dat we die artikelen niet meer gratis aanbieden. Dus zullen er gebruiksvriendelijke betaalsystemen moeten zijn, zoals Blendle.

Daarnaast zijn we sinds kort begonnen met nieuws- en opinieblogs. Zo willen we ons bereik op social media vergroten en de nieuwe generaties kennis laten maken met Vrij Nederland. Deze verandering komt voort uit de ambitie om dagelijks iets toe te voegen aan het gesprek van de dag, over de onderwerpen die wij interessant en belangrijk vinden.

Is één a twee jaar vooruit kijken dan niet te weinig?

Idealiter zou je vier, vijf jaar vooruit willen kijken. Dat proberen we ook wel te doen, en de scenario’s helpen daar ook zeker bij. De afgelopen periode leert dat je voortdurend je strategie moet herijken. Denk aan Blendle: drie jaar geleden bestond dat nog niet, nu is het een potentieel belangrijk deel van je exploitatie.

Wij werken met jaarplannen waarin die exploitatie is opgenomen. Je maakt een strategie én je denkt na over investeren in nieuwe dingen. Het gevaar is dat je in één bepaald ding gaat investeren, terwijl je niet zeker weet dat het iets oplevert. Je hoort de laatste tijd dat online video belangrijk is, maar als je daarin voorop wilt lopen, zul je flink moeten investeren. Wij zijn een kleine titel, dus we kijken eerder de kat uit de boom en passen daar onze strategie op aan.

Maar is het produceren van online video de laatste jaren niet goedkoper geworden?

Dat kan wel zo zijn, maar er is nog geen duidelijk verdienmodel. Kijk naar TMG, zij hebben volop geïnvesteerd in online video, en hoe gaat het nu met ze? Het is een risico om op één paard te wedden.

Waar zetten jullie dan wel op in?

De laatste jaren hebben we een verschuiving gemaakt: van het puur benoemen en onderzoeken van problemen, naar het op zoek gaan naar oplossingen voor die problemen. We willen interessant zijn voor mensen die problemen willen aanpakken. Vrij Nederland is van oudsher progressief, maar de verzuiling is nu voorbij en wij willen de mensen inspireren die op allerlei manieren werken aan vernieuwing in de samenleving.

Even terug naar de scenario’s. Welk scenario zou je wel zien zitten?

Ik denk dat wij onszelf nu het meest herkennen in Darwin’s game. Enerzijds zie je dat het medialandschap flink is gereorganiseerd in de afgelopen tien jaar. Dat gaat vast nog wel door. Anderzijds zie je dat er behoorlijk wordt geëxperimenteerd, met verdienmodellen, andere verschijningsvormen, samenwerkingsverbanden. Maar of Darwin’s game het ‘winnende’ scenario gaat worden, dat weet ik niet.

Journalistiek is geen doel, het is een middel. Een middel om mensen te informeren over voor hen belangrijke zaken. Als je daar geen journalisten meer voor nodig hebt, is dat jammer voor alle traditionele media, maar in wezen maakt het niet zoveel uit: journalistiek is een intermediair beroep. Ik denk zelf dat er behoefte aan de journalistiek blijft bestaan. De belangrijkste vraag is natuurlijk: krijgen we met alle technologische mogelijkheden ook betere informatie? Kan de burger zich beter informeren en doet de burger dat ook?

Zijn er zaken die je anders gaat doen na het lezen van de scenario’s?

Dat denk ik niet. Het belangrijkste is regelmatig vooruitkijken. Dan kan het heel nuttig zijn om een dergelijk scenario-onderzoek er weer bij te pakken. Mocht één scenario om welke reden dan ook dominant worden, wat doe je dan? Ga je daarin mee, verover je een positie in die wereld, of bied je juist een soort tegenwicht door een eigenwijze rol te spelen?

Bekijk hier de vier toekomstscenario’s

 

Reageer

Geef een reactie

*