‘Een toekomst zoals The Shire zou zonde zijn’

2025 klinkt ver weg, maar die 10 jaar gaan sneller voorbij dan je denkt. Het Stimuleringsfonds voor de Journalistiek heeft onderzoek gedaan naar de toekomst van de sector en kwam met 4 mogelijke scenario’s. Op Persinnovatie.nl laten we experts aan het woord over deze toekomstperspectieven. Deze week: Petra ter Doest, freelance journalist en trainer.

Door: Sean van der Steen

Even met de deur in huis vallen: welke kant denk jij dat het op zal gaan?

Dat vind ik een lastige vraag, ik kan hooguit zeggen waar ik me fijn bij zou voelen. De ontwikkelingen die ik belangrijk vind en die ook iets goeds zouden kunnen opleveren, die zitten heel erg in de hoek van Wisdom of the Crowds. Maar wat ik bijvoorbeeld niet in de scenario’s zie, is de rol van de overheid. Want dat wordt een lastige. Bijvoorbeeld privacy, ik zie niet in hoe we dat gaan reguleren met onze nationale wetgeving. Er zal daar wel iets moeten gaan gebeuren. Ik vraag me ook af hoe de rol van de journalist zich gaat ontwikkelen. Gaan journalisten zich bijvoorbeeld meer richten op curatie?

Gaat curatie belangrijk worden?

Laten we zeggen dat ik hoop dat het heel belangrijk gaat worden. Er is nu te veel informatie voor mensen, dat zie ik als een groot probleem. Daar moet je mensen bij helpen. Goede curatie kan bijdragen aan de oplossing voor dit probleem. En een model waarin meer ruimte is voor mensen om zelf informatie te zoeken en te verspreiden, is wat mij betreft een interessant model.

Zijn er dan ook scenario’s die je niet ziet zitten?

Natuurlijk moeten we niet hebben dat een handvol bedrijven alles controleert, maar The Shire is ook niet fijn; als mensen geen enkel vertrouwen meer hebben in wie dan ook. In principe zijn alle scenario’s in hun extremen onevenwichtig. Dus ik vind het lastig om te praten over één scenario, want in mijn ogen zal dat nooit zo gebeuren.

Wat de toekomst ook gaat brengen; hoe bereid jij je voor op de toekomst?

De tool Mattermap die ik samen met Esther van Rijswijk heb ontwikkeld, past natuurlijk heel erg in de gedachte dat je informatie kunt ordenen voor mensen, of mensen een tool kunt geven om zelf informatie te ordenen. Dat komt voort uit de hoek van Wisdom of the Crowds. Mattermap hoort wat mij betreft dan ook bij dat scenario thuis. Veel innovaties door mediabedrijven gaan nog uit van hun eigen aanbod en niet van de nieuwsconsument die meer grip wil op wat hij leest. Daarnaast geef ik ook trainingen. Ik leer mensen hoe ze over zichzelf moeten publiceren online. ‘Gewone’ mensen hebben tegenwoordig ook journalistieke vaardigheden nodig.

Bedoel je daarmee ook dat de journalist anno nu dichter bij de burger staat?

Die afstand lijkt kleiner maar ik aarzel, want ik zie journalisten ook vaak hetzelfde werk doen. Dat mensen op verschillende redacties precies dezelfde informatie bewerken tot vrijwel gelijke stukjes, doet mij verdriet. Want er zijn ook heel veel verhalen die niet worden verteld, op plekken waar journalisten juist niet of steeds minder komen. Neem de oorlogsgebieden, daar komt haast alleen informatie vandaan van mensen met belangen in het conflict. Juist dan is specialistische kennis nodig om die informatie te duiden.

Hoe gaat dat zich in de toekomst ontwikkelen?

Mensen kunnen zelf informatie verspreiden, maar dat kan waar of onwaar zijn. Activistische groeperingen zouden een rol kunnen spelen in het beoordelen van die informatie. Ook heb ik hoop voor de lokale en regionale journalistiek. Hoe slecht het ook gaat, misschien kunnen journalisten juist daar uitvinden welke zaken interessant zijn voor de burger.

Maar de focus in de berichtgeving moet wel worden verlegd. Ik denk niet dat burgers nog erg geïnteresseerd zijn in het laatste politieke gehakketak op het gemeentehuis over zaken die toch al besloten zijn, terwijl ze zich wel druk maken over toekomstige plannen die hun buurt of stad gaan veranderen. Journalisten zouden mensen kunnen helpen om in een veel eerder stadium grip te krijgen op wat er wordt bedacht. Een leuke benoeming vind ik die van Hille van der Kaa als hoofdredacteur van BN De Stem. Zij lijkt niet bang te zijn voor nieuwe technologie. Ik ben benieuwd wat ze gaat doen.

Ik merk dat als we het assenstelsel volgen, je de toekomst vooral in de hoek van maatschappelijk vertrouwen ziet. Wisdom of the Crowds, maar ook een beetje The Shire

Bij die laatste moeten we proberen weg te blijven. Het zou zonde zijn als we een hele angstige samenleving krijgen. Journalisten kunnen social media namelijk ook gebruiken om mensen weer houvast te geven, dan voelen mensen zich niet zo overspoeld. Want het is de machteloosheid die ervoor zorgt dat burgers denken: het zal wel.

Kan de burger het niet begrijpen, of mist de journalist een slag?

Ik denk dat journalisten hooguit te veel meegaan in het politieke spel. Dat spel is ver verwijderd geraakt van wat mensen ervaren en om zich heen zien.

We hebben het nu vooral gehad over maatschappelijk vertrouwen, maar wat denk je van de acceptatie van technologie?

De mate waarin mensen nieuwe technologie accepteren is enorm groot. Dat heeft te maken met de behoefte om zelf dingen in de hand te houden. Tegelijkertijd zitten er in de hoek van technologie wel heikele kwesties zoals privacy.

Dat laatste is typisch zo’n probleem dat zich niet aan landsgrenzen houdt. Misschien moet er een wereldwijd hof komen met slimme mensen waar je klachten kunt indienen. Een groot bedrijf als Facebook zul je in je eentje niet aankunnen, dus misschien is ook daar wel een rol weggelegd voor activisten wereldwijd die bereid zijn zo’n bedrijf op de huid te zitten.

Om af te sluiten: wat is je droomscenario?

In een ideaal scenario hebben mensen de informatie die ze nodig hebben om goede besluiten te kunnen nemen. Mensen hoeven niet in hun eentje informatie te verzamelen; er zal behoefte zijn aan organisaties die dat voor ze doen. Dat zal zeker door belangengroepen en activistische organisaties gebeuren en ik hoop ook door journalisten.

Hoe dan ook, in mijn ideale scenario gaat al die informatie in plaats van een kwelling, een zege worden.

 

Bekijk hier de vier toekomstscenario’s

Reageer

Geef een reactie

*