Bellingcat wil impact in rechtszaal vergroten

bellingcat

Hoe laat je aan het publiek zien wat er tijdens een bombardement gebeurt? Hoe overtuig je een rechter ervan dat een satellietbeeld nep is? Het zijn slechts een paar voorbeelden van vragen die Bellingcat het komende jaar probeert te beantwoorden. De organisatie experimenteert met nieuwe technieken om de impact te vergroten.

Bellingcat zag het daglicht in 2014 en zet online onderzoeksmethodes en crowdsourcing in om feiten over nieuws-gebeurtenissen en conflicten boven water te krijgen. Op dit moment heeft Bellingcat zes vaste medewerkers, twaalf vaste vrijwilligers en tientallen tot honderden internetgebruikers die regelmatig bijspringen. Aan dit team worden de komende maanden drie of vier nieuwe medewerkers toegevoegd. Dat zei oprichter Eliot Higgins tijdens een expert-sessie van IMPAKT in Utrecht.

Dankzij de uitbreiding kan de organisatie nog meer beeldmateriaal identificeren, verifiëren en publiceren. Ook geeft het ze meer mogelijkheden om met nieuwe onderzoeks- en presentatiemethodes te gaan werken, denk bijvoorbeeld aan virtual reality. Bellingcat onderzoekt op dit moment de mogelijkheden om die techniek in te zetten om 360-graden-reconstructies te maken, bijvoorbeeld van bombardementen en aanslagen. De schietpartij in het Palestijnse Hebron uit maart 2016 zal gebruikt worden als testcase.

MH17-onderzoek duurt voort

Bellingcat werd onder andere bekend vanwege een groot onderzoek naar de MH17-ramp. De organisatie doet nog altijd onderzoek naar de MH17-ramp en publiceert regelmatig updates. Zo onthulde de organisatie in mei de naam van de commandant die bij het neerhalen van de MH17 betrokken was. ‘We geven het officiële onderzoek voortdurend informatie, zodra we iets interessants vinden, sturen we het door,’ vertelt Higgins.

Volgens Higgins is het verifiëren en onderzoeken van informatie voor het Joint Investigation Team veel tijdrovender, omdat ze dat volgens strenge regels en procedures moeten doen. Hij heeft wel de indruk dat het onderzoeksteam blij is met de informatie die Bellingcat hen levert. ‘Ze hebben me in ieder geval nog niet gevraagd om te stoppen met informatie sturen,’ zegt hij.

Open source-bewijsmateriaal

Higgins had nooit verwacht dat Bellingcat zo snel zo succesvol zou worden. Toch is er nog een hoop werk aan de winkel. Zo merkt hij op dat er nog nooit een rechtszaak is geweest waarbij open source-bewijsmateriaal als officieel bewijs werd gebruikt. Denk hierbij bijvoorbeeld aan openbare satellietbeelden, YouTube-video’s, tweets en Facebook-posts. Volgens Higgins zou dit type bewijsmateriaal bijvoorbeeld in de zaak rond MH17 een belangrijke rol kunnen gaan spelen.

‘Het is een uitdaging voor ons om uit te vinden hoe we dit soort informatie het beste kunnen presenteren, bijvoorbeeld aan een rechter,’ vertelt Higgins. Dat weet hij door de gesprekken die hij regelmatig met medewerkers van het Internationaal Strafhof voert. ‘Veel mensen daar hadden bijvoorbeeld nog nooit van het begrip geolocation gehoord. Het is niet zo dat die mensen niet in staat zijn onze online onderzoeksmethodes toe te passen. Ze weten alleen niet dat deze methodes bestaan.’ Higgins zoekt daarom naar manieren om de onderzoeken van Bellingcat voor een breder publiek inzichtelijk te maken, bijvoorbeeld door ontdekkingen op een visuele manier te presenteren.

Technische stappen vooruit

Bellingcat gebruikt vooral bronnen die via online kanalen verspreid worden, maar zou het liefst ook toegang krijgen tot zoveel mogelijk analoge beelden. ‘Er is zo veel materiaal opgenomen in Syrië dat niet op internet staat,’ zegt Higgins. Samen met onder andere Mayday Rescue en Syrian Archive probeert Bellingcat zoveel mogelijk beeldmateriaal te verzamelen, verifiëren en archiveren. Higgins hoopt dat er uiteindelijk een omvangrijk archief ontstaat dat door journalisten en onderzoekers gebruikt kan worden.

Foto: Satellietbeeld dat het Russische Ministerie van Defensie liet zien tijdens een persconferentie over de MH17-ramp en het onderzoek naar hun betrokkenheid. Het ministerie gebruikt dit satellietbeeld en vergelijkbare beelden als onofficieel tegenbewijs. 

Over Inge Beekmans

Inge Beekmans geeft les over online journalistiek en innovatie aan Fontys Hogeschool Journalistiek in Tilburg. Naast haar baan als docent werkt ze als freelance journalist, tekstschrijver, vormgever en bouwt ze websites | Twitter: @ingebeekmans