Hoe promoot je het lezen van nieuws uit verschillende bronnen?

Hoe kun je ervoor zorgen dat burgers nieuws uit meer verschillende bronnen halen? Over die vraag buigen vier onderzoekersgroepen zich aan de Universiteit Gent. Ze ontwikkelen daarvoor op dit moment een algoritme dat nieuws uit verschillende bronnen aan de nieuwsconsument aanbiedt. Door het algoritme zouden burgers zich dus breder kunnen informeren, maar of ze dat ook willen, dat is een andere vraag.

Sinds eind 2018 bestuderen onderzoekers van de Universiteit Gent de werking van algoritmes in het kader van nieuwsdiversiteit en nieuwspersonalisatie. ‘Het onderzoeksproject #NewsDNA is ontstaan uit de verschillende bezorgdheden die organisaties de afgelopen jaren hebben geuit tegenover nieuwspersonalisatie en de informatiebubbels die hieruit mogelijk kunnen ontstaan,’ zegt Glen Joris van de onderzoeksgroep Imec-mict van de Universiteit Gent. ‘In dit project willen we onderzoeken hoe nieuwsalgoritmes werken, hoe ze ons leesgedrag kunnen beïnvloeden en hoe we ze kunnen inzetten om ons meer diversiteit in onderwerpen of invalshoeken te laten voorschotelen.’

Het project is een samenwerking tussen linguïsten, juristen en communicatie- en computerwetenschappers. ‘Door verschillende disciplines te clusteren, werken we nu aan een algoritme dat nieuwsorganisaties in een latere fase kunnen gebruiken,’ zegt Joris. Het algoritme kan ervoor zorgen dat nieuws uit meer en verschillende bronnen wordt voorgeschoteld aan de nieuwsgebruiker.

Clicks, clicks, clicks

Door het gebruik van het algoritme kunnen media het evenwicht tussen commerciële en maatschappelijke waarden beter bewaren. Een van de voornaamste drijfveren voor nieuwsbedrijven vandaag is dat ze aanbevelingssystemen vaak laten werken op basis van bezoekersstatistieken. Denk aan clicks en likes op een artikel. ‘Als nieuwsbedrijven zich richten op meer divers nieuws uit verschillende bronnen,’ zo vertelt Joris, ‘dan wordt het zwaartepunt eerder verschoven van commerciële doelstellingen naar meer maatschappelijke doeleinden.’

Is het nieuws pas divers als je minstens evenveel artikelen leest over linkse als rechtse partijen?

Voor de onderzoekers begonnen aan de ontwikkeling van een nieuwsalgoritme dat nieuwsdiversiteit promoot, was het belangrijk om dat laatste begrip goed te definiëren. In academische kringen bestaat er namelijk geen consensus over wat het betekent. ‘Enerzijds kun je nieuwsdiversiteit vanuit verschillende dimensies bestuderen: zo kun je kijken naar de onderwerpen waarover een persoon allemaal leest, de politieke partijen waarover hij zich informeert of de verschillende standpunten tegenover bepaalde actuele thema’s. Anderzijds moet je voor elk van deze dimensies normatieve keuzes maken over wat divers is: is het nieuws divers als je al enkele artikelen over de linkse partijen leest of is het pas divers als je minstens evenveel artikelen leest over zowel linkse als rechtse partijen?’

Bevraag eens een stad

De onderzoekers zijn gaan kijken hoe de nieuwsconsument zijn nieuws op maat wil ontvangen. Wil hij dat zijn nieuws aansluit bij eerder aangegeven interesses, of gaat het vooral om nieuws vanuit verschillende bronnen? Daarom hebben ze besloten om de inwoners van de stad Gent te bevragen. Door middel van een survey is gekeken naar de perceptie van dat soort aanbevelingssystemen. ‘Zo is het best mogelijk dat bepaalde mensen de noodzaak van een bepaald algoritme dat diverser nieuws promoot niet hoog inschatten, waardoor ze dat systeem eigenlijk niet willen gebruiken,’ zegt Joris.

Meer weten over het onderzoek? Uitleg over NewsDNA vind je hier.

Lees ook:

Zo creëert je brein z’n eigen nepnieuws: de rol van vooroordelen en verwachtingen

Foto door Jay Clark 

Over Hannes Cools

Hannes Cools is promovendus op het gebied van Nieuwe Media en Journalistiek aan de Katholieke Universiteit Leuven.