Promotieonderzoek naar journalistiek

cover

In 2015 verschenen er vier proefschriften van Nederlandse universiteiten met als onderwerp Nederlandse nieuwsmedia. De onderzoeken gingen over uiteenlopende vraagstukken in het journalistieke medialandschap: nieuwsconsumptie onder jongeren, dilemma’s op crossmediale nieuwsredacties, de impact van nieuwsmedia op het politieke besluitvormingsproces, en de vorming van de publieke opinie door ‘soft news’. Hieronder vier korte samenvattingen van deze onderzoeken met een link naar de volledige proefschriften.

MarkBoukes_SpicingUpPolitics_Cover_voorkant

Mark Boukes

“Spicing up politics: how soft news and infotainment form political attitudes.”

Universiteit van Amsterdam, 21-01-2015

Mark Boukes bestudeert of en hoe ‘soft news’ en infotainment de vorming van de publieke opinie beïnvloeden. Hij bekijkt welke effecten de drie meest prominente vormen van entertainment-georiënteerde nieuwsvormen hebben op politieke attitudes: nieuws dat op een ‘human interest’-manier wordt geframed, opiniërend nieuws dat expliciet de mening van de journalist naar voren brengt, en satire als het meest opvallende voorbeeld van entertainmentprogramma’s waarin politieke onderwerpen aan bod komen. Op basis van deze drie studies concludeert Boukes dat “soft news” en infotainment geen schade toebrengen aan het functioneren van de democratie, maar burgers juist de mogelijkheid bieden om politieke attitudes te ontwikkelen. Door politieke onderwerpen te personaliseren, nieuws vergezeld te laten gaan van de opinie van de journalist, of door een satirische laag over het nieuws aan te brengen wordt de politiek aantrekkelijker om te volgen voor mensen die zich normaliter niet betrokken voelen bij de politiek. De drie experimenten vonden verschillende mechanismen die impliceren dat burgers na het zien van vermakelijke vormen van politieke verslaggeving daadwerkelijk politieke attitudes (verder) ontwikkelen.
Volledige proefschrift

The_quest_for_young_eyes_anna_van_cauwenburge-2

Anna van Cauwenberge

“The quest for young eyes. Aandacht voor nieuws bij jonge mensen in de Lage Landen.”

Radboud Universiteit Nijmegen & KU Leuven, 18-05-15

Het is een veelgehoorde uitspraak dat de huidige generatie jonge mensen geen aandacht heeft voor nieuws, in het bijzonder traditionele nieuwsmedia. Maar is dit effectief het geval? Anna Van Cauwenberge onderzocht hoe Nederlandse en Vlaamse jonge mensen (15-34 jaar) aandacht geven aan nieuws en waarom dit zo is. Haar onderzoeksresultaten prikken een aantal ‘mythes’ door over het nieuwsgebruik van jonge mensen. De belangrijkste bevinding is dat traditionele kwaliteitsnieuwsmedia, zoals het televisiejournaal van de publieke omroep of papieren kwaliteitskranten, de meest prominente en veelgebruikte nieuwsbronnen zijn bij alle types van jonge nieuwsgebruikers die in het onderzoek onderscheiden werden. Online nieuwsbronnen worden gebruikt, maar eerder complementair aan in plaats van ter vervanging van offline nieuwsplatformen. Van Cauwenberge adviseert nieuwsproducenten om de aandacht voor nieuws bij jonge mensen verder aan te scherpen door het gebruik van storytellingtechnieken die nieuwsgebeurtenissen in context plaatsen, en het implementeren van cross-mediale nieuwsstrategieën die nieuws inbedden in de dagelijkse routines van jonge mensen.
Volledige proefschrift

 

Media_Logic_versus_the_Logic_of_Network_Governance_Iris_Korthagen

Iris Korthagen

“Medialogica versus de logica van governance netwerken: de impact van mediatisering op besluitvormingsprocessen.”

Erasmus Universiteit Rotterdam, 23-04-15

Nederland is geen ‘mediacratie’; de rol die media hebben in democratische processen wordt vaak overschat. Maar ook al is de rol van media in de democratische besluitvorming niet altijd even groot, áls media zich daarin mengen heeft dat wel gevolgen. Dat stelt bestuurskundige Iris Korthagen in haar proefschrift ‘Media Logic Versus the Logic of Network Governance.’ Korthagen analyseerde onder meer nieuwsberichten uit een periode van tien jaar over vijf grote ruimtelijke projecten. De rol die media en hun logica hebben in democratische processen in Nederland wordt vaak overschat, stelt de promovendus. In ons land heerst geen ‘mediacratie’ of een ‘dramademocratie’. Als media al aandacht schenken aan langdurige besluitvormingsprocessen, dan alleen in bepaalde fases of over bepaalde aspecten, zo blijkt uit het onderzoek. De rol van media en medialogica in besluitvorming rondom beleid is daarnaast niet vanzelfsprekend negatief.
Volledig proefschrift

 

En_wat_doen_we_online_Klaske_Tamelingkopie

Klaske Tameling

“En wat doen we online? Crossmediale dilemma’s op de Nederlandse nieuwsvloer”

Rijksuniversiteit Groningen, 18-06-15

De overstap naar een nieuwe digitale nieuwscultuur blijkt bij traditionele media moeizaam te verlopen. Dat komt niet alleen door conservatisme van journalisten, maar vooral door een gebrek aan sterk leiderschap. Hoofdredacties zijn vooral bezig met organisatorische veranderingen, maar een duidelijke toekomstvisie op online journalistiek ontbreekt. Dat blijkt uit het proefschrift van Klaske Tameling die langdurig etnografisch onderzoek deed op de nieuwsredacties van NOS Nieuws, de FD Mediagroep en de Volkskrant. De nieuwscultuur is de afgelopen jaren verschoven van massamedia, waar elke abonnee of kijker hetzelfde voorgeschoteld krijgt, naar online‐media, waar de nieuwsconsument zelf zijn keuze maakt en interactief is. Zowel bij de geschreven als bij de audiovisuele pers wordt daarom de noodzaak onderkend om veel meer nieuws online te brengen, en dan natuurlijk het liefst door dezelfde journalisten, om ‘dubbel werk’ te voorkomen. Hoofdredacties bedenken veel plannen om nieuws sneller en bij voorkeur multimediaal online te brengen, of om juist op internet verdieping aan te brengen, omdat de ruimte daar nu eenmaal onbegrensd is. Maar vaak worden de ambitieuze doelstellingen in die plannen niet gehaald, wordt er ten halve gekeerd of wordt het roer helemaal omgegooid, stelt Tameling vast.
Volledig proefschrift

Over Piet Bakker

Piet Bakker was tot voor kort lector Crossmedia & Journalistiek aan de Hogeschool Utrecht.

Reageer

Geef een reactie

*