Hoe de popjournalistiek veranderde: ‘Waarom zou Beyoncé nog interviews geven?’
Nieuws | Vernieuwing
Dit weekend komen de popjournalisten van Europa weer bijeen op het Groningse festival Eurosonic Noorderslag. De afgelopen jaren is hun vak flink veranderd, vertellen Pablo Cabenda (de Volkskrant), Hester Carvalho (NRC) en Timo Pisart (3voor12). Grote sterren hebben dankzij sociale media de krant niet meer nodig, en schrijf je negatief over een artiest, dan krijg je vaak te maken met online haat. Toch blijft het een fijn vak: ‘Als ik iets hoor wat ik mooi vind, wil ik het delen.’
Ja, Timo Pisart baalde wel even, toen hij vorig jaar maart hoorde dat er geen pers was toegestaan bij het optreden van Sabrina Carpenter in de Ziggo Dome. Zelf een kaartje kopen dan maar? Lastig, want met hem waren er twintigduizend anderen op zoek. ‘Dat er soms geen ruimte wordt gemaakt voor journalisten is echt nieuw,’ vertelt de redactiechef van 3voor12, het popplatform van de VPRO.
Hester Carvalho, freelance popjournalist voor NRC, kreeg ook nul op het rekest toen ze perskaarten aanvroeg voor Morrissey en Justin Timberlake. En toen ze Queens of the Stone Age wilde interviewen, moest ze van tevoren voorbeeldstukken opsturen. ‘Alles is strikter geworden.’ Hoe ze dat verklaart? ‘Misschien zijn artiesten banger voor slechte recensies.’
Pisart ziet een andere reden: ‘Veel internationale supersterren hebben de media niet meer nodig. Waarom zou Beyoncé nog interviews geven, als ze haar fans ook gewoon via TikTok of Instagram kan bereiken?’ Wat Pisart betreft missen media er ook niet heel veel aan. ‘Vaak ben je de tiende journalist op een dag en krijg je maar vijftien minuten. Dan is het heel moeilijk om wat unieks te schrijven.’
Uitbetaald in lp’s
Pisart, de jongste van de drie, begon in 2011 als stagiair bij 3voor12 en is nooit meer weggegaan. Naast zijn schrijf- en coördineerwerk is hij eindredacteur van podcast De Machine en heeft hij meerdere documentaires gemaakt, bijvoorbeeld over S10 en Naaz.
Carvalho zit sinds 1990 in het vak. Ze schrijft regelmatig maatschappelijke stukken, bijvoorbeeld over AI en muziek. Ook verschenen van haar hand de boeken Paradiso 50 jaar: in 50 legendarische concerten en Ik laat me shine niet doffen, over hiphop en opgroeien in de Amsterdamse Bijlmer. Net als veel collega’s begon ze haar carrière bij een platenwinkel, waar ze werd uitbetaald in lp’s. Ze studeerde Japans en leerde het journalistieke vak in de praktijk.
Dat laatste geldt ook voor Pablo Cabenda, freelance muziekjournalist voor de Volkskrant. Ten tijde van het interview is hij bezig met een postuum van Rolling Stones-zanger Mick Jagger. Die is nog springlevend, maar media hebben van oudere prominenten graag alvast een in memoriam op de plank liggen. In rustige periodes vindt Cabenda dat een fijne taak. Verder schrijft hij regelmatig albumrecensies, portretten, interviews en achtergrondverhalen.
Focus op video
Alle drie hebben ze hun vak de afgelopen jaren ingrijpend zien veranderen. Dat komt vooral door de komst van sociale media – die hebben een grote invloed op het werk van popjournalisten, stelt Pisart. ‘Algoritmes van bijvoorbeeld Instagram en TikTok zorgen ervoor dat gebruikers vooral muziek te zien krijgen die ze al heel leuk vinden of die veel discussie oproept. En het is moeilijk om mensen naar je website te krijgen, omdat de platformen willen dat je binnen hun app blijft.’
Door dat alles is 3voor12 andere keuzes gaan maken. Op hun TikTok-kanaal zie je bijvoorbeeld interviews met artiesten die populair zijn onder jongeren, zoals Geordie Greep van Black Midi. ‘Waar het vroeger vooral om schrijven ging, is video veel belangrijker geworden. En dan vooral TikTok. Dat is wel een uitdaging voor ons. Video’s zijn duurder om te maken, en we hebben niet plotseling meer budget.’
Geen promotieplatform
Wat ook goed werkt: artiesten uitnodigen voor een ‘samenwerkingspost’. Zo’n post verschijnt zowel op het account van 3voor12 als van de artiest. Pisart: ‘Journalistiek gezien is dat ingewikkeld, want in zo’n geval ben je geneigd minder kritisch te zijn. Daarom doen we dit alleen bij artiesten over wier plaat we erg enthousiast zijn.’
Een andere opvallende ontwikkeling: mensen aan de label- en managementkant die invloed willen uitoefenen op wat journalisten schrijven. ‘Daar werken we echt niet aan mee – dat gaat tegen onze journalistieke code in. We zijn geen promotieplatform. Maar dat moeten we steeds vaker uitleggen.’
Weinig ruimte voor albumrecensies
Voor die recensies is steeds minder plek, merken alle drie de journalisten. Online worden die veel minder vaak gelezen, krijgt Carvalho bijvoorbeeld te horen. Pisart merkt hetzelfde: ‘Als de recensie nog geen duizend keer wordt bekeken op sociale media, hoeveel zin heeft het dan?’ Dus bespreekt 3voor12 maar één album van de week – en vrijwel altijd is dat een positieve recensie. ‘We besteden maximaal 450 woorden aan een nieuw album. Tenzij een grote artiest als Rosalía een nieuwe release heeft, dan maken we wel 1000 woorden vrij.’
Ook bij NRC krijgen grote sterren voorrang. Bij het pitchen houdt Carvalho daar rekening mee. ‘Ik lever een lijstje in met wat ik zelf goed vind: Blood Orange bijvoorbeeld, of de Vlaamse punkband Maria Iskariot. Maar als Lorde of Lady Gaga met een nieuw album komt, zet ik die er ook op. Die scoren nu eenmaal beter op sociale media. Het is geven en nemen.’
Online haatreacties
Is er nog ruimte voor negatieve recensies? Jawel, zeggen ze alle drie, maar die hebben helaas vaak een vervelend bijeffect: je kunt er donder op zeggen dat er online haatreacties op volgen. Pisart: ‘Dat overkwam ons een paar jaar geleden bij Pink, de redacteur die haar optreden op Pinkpop recenseerde moest diens Instagramprofiel een weekje op privé zetten. Vooral onze vrouwelijke redacteuren hebben hier last van. Dan wordt hun oordeel niet serieus genomen of krijgen ze commentaar op hun uiterlijk. Ongelofelijk.’
Maar goede recensies hebben pas waarde als er ook negatieve recensies zijn, vindt hij. De belangrijkste taak van popjournalisten blijft: duiding geven. Wat is goed, wat is slecht? En waar staat bepaalde muziek voor? Pisart: ‘Zo gidsen we mensen door het enorme muziekaanbod.’
Veredelde karaoke
Net als albumrecensies zijn concertverslagen van kleinere artiesten een minder prominente rol gaan spelen. Carvalho bezoekt nog twee of drie concerten per week, maar meestal doet ze dat vanuit eigen interesse of om talent te ontdekken. Pablo Cabenda bezoekt veel minder concerten dan voorheen. Deels vanwege zijn eigen tanende nieuwsgierigheid: ‘Ik ben 57 en heb al zoveel gezien,’ maar ook omdat concerten zelf veranderd zijn. ‘Bij hiphopartiesten staat bijna alles op tape. Dat klinkt toch als een soort veredelde karaoke. Wat ben ik dan aan het recenseren?’
Toch blijft Cabenda een groot popliefhebber, en volgens hem is dat het allerbelangrijkste. Je moet van muziek houden. ‘En je moet je gedachten goed onder woorden kunnen brengen. Als ik iets hoor wat ik heel mooi vind, wil ik het delen – in zo mooi mogelijke woorden.’
Band opbouwen met een artiest
Wie zelf popjournalist wil worden, krijgt van Cabenda als advies: ‘Doe ervaring op bij een kleiner platform of in de regionale journalistiek, dat heb ik zelf ook gedaan. Wat betreft interviewen: soms helpt het om iets over jezelf te vertellen, als je – in korte tijd – een band wilt opbouwen met een artiest. En stel niet meteen hele kritische vragen, dan gaan veel mensen op slot.’
Toen Carvalho begon als journalist, kreeg ze de feedback dat het belangrijk is muziek zorgvuldig te beschrijven, bijvoorbeeld in metaforen. Wat niet werkt: zeggen dat ‘iets klinkt als een mix tussen de Red Hot Chili Peppers en Massive Attack.’ Carvalho: ‘De lezer moet die bands maar net kennen.’ Nog een tip: ‘Probeer originele vragen te bedenken. Leef je een beetje in, artiesten krijgen zo vaak dezelfde vragen voorgeschoteld. Complimenteer ze altijd met hun nieuwe plaat. En bereid je goed voor, dat wordt echt opgemerkt.’
Jezelf laten zien
Volgens Pisart is het vooral belangrijk dat je als popjournalist aansluiting voelt met wat er gaande is in de muziekwereld. ‘Maar dat is ingewikkeld, want ouder worden betekent per definitie dat je die feeling verliest. Tegelijkertijd is het goed als je trends in perspectief kunt plaatsen. Dat is als 20-jarige weer lastiger.’ Heeft hij verder nog tips voor beginnende muziekjournalisten? ‘Veel luisteren, lezen en kijken. En verdiep je niet alleen in muziek, maar ook in muziekjournalistiek. Zorg dat je muziekblogs en bekende popjournalisten kent.’
Daarnaast moet je jezelf tegenwoordig meer laten zien in de popjournalistiek. Bijvoorbeeld in video’s of podcasts waarin je een trend uitlegt of zelf tips geeft. ‘Veel mensen die dit werk doen, hebben daar niet zo’n zin in. Maar socialemediaplatforms belonen het wel. Ik denk vooral dat het niet te geforceerd moet zijn.’
Over de auteur
