Waarom er optimistischer over het klimaat moet worden geschreven (en dat geen feelgoodjournalistiek is)

klimaat

De manier waarop veel media berichten over klimaatverandering, laat het publiek achter met een hulpeloos gevoel, aldus onderzoeker Elizabeth Arnold van Harvards Shorenstein Center. Zij onderzocht de berichtgeving uit een periode van vijf jaar en ontdekte dat media te veel focussen op gevolgen, in plaats van op oplossingen.

Newtok, een gemeenschap aan de kust van Alaska, verdwijnt door bodemerosie langzaamaan in zee. Arnold deed hier in 2008 verslag van, en in de jaren daarna volgden tientallen media haar voorbeeld. Bijna allemaal spraken zij dezelfde bronnen en bijna allemaal hadden ze dezelfde insteek: dit gaat helemaal fout.

Apocalyptisch scenario

Tien jaar later is er nog steeds geen oplossing voor de problemen in Newtok. Dat is ook niet zo verrassend, laat Arnold aan de hand van andere voorbeelden en de wetenschappelijke literatuur zien: als media hetzelfde apocalyptische scenario maar blijven herhalen, wordt het publiek eerder apathisch dan dat het in actie komt.

De paper van Arnold is geen doorsnee wetenschappelijke publicatie. Wie de eerste paragrafen leest, krijgt meer het gevoel van een opiniestuk. Toch is alles wat ze stelt wetenschappelijk onderbouwd.

Waarschuwende wetenschappers

Dat de klimaatnarratief in de media nauwelijks verandert, toont Arnold zelf aan. Zij onderzocht berichtgeving uit diverse Amerikaanse radio-, televisie- en printmedia van tussen maart 2013 en maart 2018. In de 1.450 verhalen gaat het voornamelijk over wetenschappers die waarschuwen voor doemscenario’s en over ijsberen op smeltende poolkappen, plus overige verwoeste ecosystemen. Ze schetsen het beeld van een tikkende tijdbom.

Waarom geen oplossingen?

Arnold vindt het vreemd dat er niet over oplossingen wordt gesproken. Ze vergelijkt de berichtgeving over het klimaat met nieuws over gezondheidszorg: als er een griepepidemie uitbreekt, berichten media over wat het publiek hier het beste tegen kan doen, en wat de overheid en andere instituten hier al tegen doen.

Volgens de wetenschapper moet berichtgeving over oplossingen dan ook niet worden weggezet als ‘feelgoodjournalistiek’ of activisme. Als het de taak van de journalist is om de waarheid te zoeken en te verslaan, om hiermee burgers te informeren en te ‘empoweren’, dan is berichtgeving die zich beperkt tot doemscenario’s niet toereikend.

Completer beeld

Arnold stelt dat nieuws dat niet alleen over de impact van klimaatverandering gaat, maar ook over de reacties erop, een completer beeld van de samenleving geeft. Bovendien biedt het mensen de mogelijkheid om zich hun eigen reactie voor te stellen, om zichzelf te zien als onderdeel van een oplossing, of zelfs als een aanvoerder van verandering. Ze citeert Stephen Hawking:

‘If you look at the science about what is happening on earth and aren’t pessimistic, you don’t understand data. But, if you meet the people who are working to restore this earth…and you aren’t optimistic, you haven’t got a pulse.’

Elizabeth Arnold. Doom and Gloom: The Role of the Media in Public Disengagement on Climate Change. Shorenstein Center on Media, Politics and Public Policy.

Wat zegt de wetenschap?

In de rubriek Wat zegt de Wetenschap? geven Sjors Hofstede en Dirck de Kleer regelmatig een update van relevante wetenschappelijke publicaties over journalistiek.

Foto door Nicola Jones 

Deel dit artikel:

Over Sjors Hofstede

Sjors Hofstede studeerde communicatiewetenschappen en journalistiek, en werkte voor onder meer Blendle en Vrij Nederland. Tegenwoordig is hij freelance redacteur/onderzoeker.