Van 96 aanvragen naar 23 projecten: zo verliep het selectieproces

De 23 projecten die subsidie krijgen uit de subsidieregeling Onderzoeksjournalistiek zijn bekend en starten op 1 januari 2019. René van Zanten blogt over het selectieproces, over de afwegingen bij de beoordeling en waarom prachtige projecten soms toch moesten worden afgewezen.

Deze week hebben 23 aanvragers van subsidie in het kader van de regeling onderzoeksjournalistiek 2018, bericht gekregen dat hun project door het Stimuleringsfonds voor de Journalistiek wordt gehonoreerd. Dat betekent ook dat 29 aanvragers het bericht hebben gekregen dat ze helaas geen subsidie krijgen. Eerder al waren 44 aanvragers afgevallen, omdat ze naar het oordeel van het Fonds niet voldeden aan de randvoorwaarden (namelijk dat ze qua opzet een structurele bijdrage aan onderzoeksjournalistiek kunnen leveren, en het vermogen hebben om dat, populair gezegd, georganiseerd te krijgen).

Afwegingen bij de beoordeling

Een nieuwe regeling, een pilot, dus we gaan leren van het komende projectjaar – ook wij van het Fonds. In dit stadium willen we vooral zo transparant mogelijk zijn over de wijze waarop we de markt hebben geïnformeerd en de afwegingen die bij de beoordeling zijn gemaakt.

Voorafgaand aan de regeling hebben we tijdens een bijeenkomst in Utrecht vele tientallen mensen uit de sector gevraagd te reflecteren op de contouren van de regeling. Dat heeft wat ons betreft zeker geholpen om die regeling aan te scherpen. Het Fonds heeft daarna op diverse plekken in het land, aan de hand van speeddates, zoveel mogelijk informatie over de regeling gegeven. In totaal werden circa veertig gesprekken gevoerd, in Utrecht, Amsterdam, Eindhoven en Zwolle.  Van de mogelijkheid om met het bureau te bellen voor informatie hebben eveneens tientallen mensen gebruik gemaakt.

Het Fonds heeft in dit pilotjaar 2.9 miljoen euro ter beschikking, waarvan 2.7 miljoen aan directe subsidie is toegekend binnen de regeling en 0.2 miljoen beschikbaar is voor begeleiding, communicatie en programma’s in het kader van innovatie en onderzoeken die met onderzoeksjournalistiek te maken hebben. In totaal zijn er dus 96 aanvragen binnen gekomen voor een totaal subsidiebedrag van meer dan 11 miljoen euro.

44 projecten afgewezen op randvoorwaarden

Onder de 44 projecten die zijn afgewezen op randvoorwaarden, waren soms fantastische plannen, die toch niet konden worden meegenomen in de finale afweging, omdat ze domweg niet passen binnen de spelregels en criteria van de regeling. Veertien van de bij ons ingediende plannen hebben we doorverwezen naar het Fonds Bijzondere Journalistiek Projecten (FBJP) omdat ze daar beter leken te passen. Het FBJP subsidieert projecten die zich op een specifiek thema richten, waar ons Fonds projecten subsidieert die bijdragen aan de structuur van onderzoeksjournalistiek (dus: het opzetten of uitbreiden van onderzoek redacties).

Onder die 44 waren ook projecten die zich meer richten op training van onderzoeksjournalisten. Ook die voldoen niet aan de eisen die de regeling stelt, maar het kunnen natuurlijk waardevolle toevoegingen zijn, dus met de betreffende teams gaan we mee in gesprek.

52 projecten verder beoordeeld

De 52 overblijvende projecten zijn door het bureau gelezen en in twee rondes beoordeeld. Van die projecten zijn 40 teams uitgenodigd voor een nader gesprek. We hebben enerzijds projecten uitgenodigd die aanvragen hadden ingediend waar we meer van wilden weten, en anderzijds projecten die in de initiële ranglijst bovenin waren geëindigd (en waarvan we zeker wilden weten dat ons enthousiasme tijdens een gesprek stand zou houden).

Rijk palet

Bij het toekennen van subsidie is het Fonds kritisch geweest op de bijgevoegde begrotingen. De bedoeling van het pilotjaar is immers ook, dat we zo veel mogelijk ervaringen opdoen, en dat betekent dat we zo veel mogelijk projecten de kans willen geven. We menen dat de nu te subsidiëren projecten met elkaar een ‘rijk palet’ vormen.

Uit de aanvragen werd ook duidelijk dat veel organisaties slecht thuis zijn in het meten van resultaten. Waar de wereld ooit overzichtelijk leek met aantallen kranten en kijkers of luisteraars, geeft de digitale component duidelijk meer problemen. Er zal door zowel de aanvragers als het Fonds nog veel (denk)werk moeten worden verricht om tot acceptabele meetinstrumenten te komen.

Dat neemt allemaal niet weg dat René van Zanten, Bart Brouwers en Steffan Konings namens het Fonds interessante en inspirerende gesprekken hebben gevoerd en samen met het bestuur met veel plezier de aanvragen hebben gelezen en beoordeeld. Dat alles heeft geleid tot de volgende subsidietoekenningen deze 23 projecten.

We wensen de toegekende projecten ongelofelijk veel succes bij het inrichten, danwel uitbreiden, van hun onderzoek redacties en verheugen ons op de samenwerking.

Lees ook: Deze 23 projecten gaan de onderzoeksjournalistiek in Nederland komend jaar versterken