Clarice Gargard: ‘Journalisten zijn zelfvoldaan geworden, dit wordt het jaar van zelfkritiek’

Clarice Gargard

Clarice Gargard is journalist, columnist en filmmaker

‘Wat ik volgend jaar graag zou zien is dat er beter onderzoek wordt gedaan en meer factchecking door kwaliteitsmedia. Gezien de tijd waarin we leven, met nepnieuws, demagogen, politici die onzin uitkramen, polarisatie, is er juist behoefte aan waarheid en waarachtigheid. Media nemen dingen van elkaar over, omdat ze ervanuit gaan dat iedereen zijn werk wel goed doet, dat het allemaal wel zal kloppen. Maar journalisten dragen bij aan beeldvorming, dus het is zo belangrijk na te denken over wat je opschrijft.

Jezelf controleren

‘2018 wordt voor journalisten het jaar van zelfkritiek. Ik denk dat we zelfvoldaan zijn geworden. Als je dingen lange tijd op een bepaalde manier doet, vergeet je dat je ook jezelf moet controleren. Dat is het punt waarop we nu zijn beland. De media worden al heel lang gerund door oude witte mannen. Daardoor is een beeld ontstaan over wat de norm is, wat journalistiek hoort te zijn, en wat objectiviteit is. We zijn tevreden met waar we staan, zonder elkaar scherp te houden, daar moeten we vanaf.

Praat niet over mensen, maar met ze

‘Ik denk dat mensen meer diepgang en volledigheid willen en meer diversiteit aan stemmen en perspectieven. Andere perspectieven komen van mensen die op een andere manier in de samenleving staan, door hun achtergrond, etniciteit, gender of klasse. Praat niet over mensen, maar met ze. Ik merk vaak dat in de journalistiek het idee heerst dat je de samenleving puur moet beschrijven, en dat je er geen onderdeel van uitmaakt. Andersom denken mensen buiten de journalistiek soms dat alle media bij elkaar horen. We zouden allemaal naar dezelfde vergadering gaan, waar iemand ons vertelt ‘dit moet je gaan doen’. Ik vind dat er meer contact moet komen tussen media en de samenleving. Daarvoor moeten journalisten een beetje uit hun ivoren toren komen.

‘Daarnaast denk ik dat de media onderschatten hoe goed mensen zelf in staat zijn de groep waartoe ze behoren te analyseren. Neem bijvoorbeeld de berichtgeving over de rellen in Al Hoceima, Marokko. Ik zag enorm verschil tussen berichtgeving door massamedia en door mensen met een Marokkaanse achtergrond. Zij begrijpen de dynamiek in de samenleving beter en kunnen het nieuws beter uitleggen en toelichten. Daardoor voelde ik me beter geïnformeerd, en dat is toch de taak van de journalistiek.

Rijkdom voor de journalistiek

‘Tegelijkertijd moeten we ervoor waken dat mensen met een bepaalde achtergrond alleen maar kunnen schrijven over de onderwerpen die met hun achtergrond te maken hebben. Ze kijken niet alleen anders naar de gemeenschap waaruit ze komen, maar naar de gehele samenleving. Dat is een enorme rijkdom voor de journalistiek, want als je de samenleving wilt duiden moet je erop verschillende manieren naar kijken.

‘Als duiders van de samenleving, zo zie ik journalisten, moet je ook stelling durven nemen. Ik merk vaak dat media bang zijn van partijdigheid te worden beschuldigd. Dat komt denk ik door de mythe van objectiviteit die constant is herhaald. We weten allemaal dat objectiviteit niet bestaat. Als je een slachtoffer en een dader niet gelijk aan elkaar stelt, ben je niet oneerlijk bezig, maar stel je duidelijk wie de agressor is. Dat is toch ook je taak. Wel vind ik dat je rechtvaardig moet zijn, en grondig. Natuurlijk kun je niet zomaar iemand zwartmaken of beschuldigen, je moet wel je werk goed doen. Als je dat gedaan hebt, is het niet erg om te zeggen “hé, deze persoon heeft eigenlijk gelijk, want hij of zij is overduidelijk de benadeelde in deze verhouding”.’

Illustratie: Merlijn van Bijsterveld 

De voorspellers
30 journalisten, ondernemers, developers en andere mediakenners keken in hun glazen bol. Ze vertellen in de laatste weken van het jaar niet alleen welke ontwikkelingen ze verwachten in het journalistieke jaar 2018, maar ook waar ze op hopen. 

Over Jolanda van de Beld

Jolanda van de Beld studeerde Nederlands, Politicologie en Journalistiek & Media aan de Universiteit van Amsterdam. Ze werkt als freelance journalist voor onder andere NRC en Investico en houdt zich veel bezig met de nieuwe mogelijkheden van online journalistiek.

Reageer

1 comments

Ik ben het in grote lijnen eens met dit stuk, alleen denk ik dat we faciliteiten moeten scheppen om reflectie bij journalisten te stimuleren. Ik heb dat al vaak aangegeven, ik wil het niet te vaak herhalen. Verder is mij niet duidelijk wie de auteur is van bovenstaand stuk, ik zie twee namen: in de kop en boven de tekst staat de naam van Clarice Gargard, in de subkop en onderaan de naam Jolanda van de Beld.

Geef een reactie

*