Goos de Boer: ‘Regionaal onderzoek is ondergesneeuwd door de groei van online’

Goos de Boer

Goos de Boer (59) coördineert de onderzoeksjournalistieke samenwerking tussen RTV Noord, RTV Drenthe, RTV Oost en Omrop Fryslân. Samen met collega’s van het Dagblad van het Noorden won hij een Tegel met het onderzoek naar de Facebookrellen in Haren (#ProjectX). Kunnen we komend jaar meer van dat soort samenwerkingen verwachten in de regio? En krijgt onderzoeksjournalistiek meer ruimte op regionale redacties?

‘Komend jaar zal er in de regionale onderzoeksjournalistiek meer samengewerkt worden. Veel thema’s spelen niet in één provincie, maar in een veel groter gebied. Bij ons in het Noorden geldt dat bijvoorbeeld voor de zoutwinning, waar we ons als vier regionale omroepen met Follow The Money op gestort hebben, maar ook voor de verschuiving van zware criminaliteit naar het platteland. Bij sommige onderwerpen snap je niet dat ze niet veel eerder gezamenlijk onderzocht zijn. Ook bij algemene verslaggeving kan er meer worden samengewerkt. Waarom zou je vanuit Groningen, Friesland én Drenthe met een grote ploeg naar Schiermonnikoog gaan als daar containerschepen aanspoelen? Daar valt een hoop tijd te besparen, die je kunt steken in onderzoek.

Sociale media versus onderzoek

De afgelopen jaren was onderzoeksjournalistiek behoorlijk ondergesneeuwd bij de regionale omroepen. Dat heeft deels te maken met bezuinigingen, maar toch vooral met de groei van online. We werken nu ‘24/7’: journalisten moeten de hele dag door leveren. Op elke redactievergadering wordt wel geroepen: ‘dit moeten we verder uitzoeken!’, maar vaak gebeurt er dan toch niks mee. De noodzaak om de website en social media-kanalen doorlopend te vullen laat vaak geen ruimte om de diepte in te gaan.

Social media en onderzoeksjournalistiek kunnen elkaar versterken

Daarom moeten we onze prioriteiten anders stellen. Soms moet een onderzoek voorrang krijgen, misschien ten koste van een persconferentie of klein nieuws. Je kunt niet overal bij zijn. Het is nog niet vanzelfsprekend dat er verslaggevers worden vrijgespeeld voor onderzoek, dat moet bevochten worden, maar dat wij daar subsidie voor hebben gekregen is een goede stok achter de deur.

Kentering

Met de groei van online nam ook de amusementsjournalistiek toe. Een tijd lang was niets te dol, met name op social media. Gelukkig is er een kentering gaande. Hoofdredacteuren zijn zich er steeds meer van bewust dat het ook onze publieke taak is om duiding en verdieping te brengen – en dat we ons daar in al het geweld van grappige berichtjes op social media juist mee kunnen onderscheiden.

Social media en onderzoeksjournalistiek kunnen elkaar ook versterken. Ik merk dat er tegenwoordig in de onderzoeksjournalistiek meer wordt nagedacht over hoe je onderwerpen goed op de socials kunt brengen. De journalistieke neiging was altijd om vooral de bestuurlijke invalshoek te kiezen, en uitgebreid uit te zoeken hoeveel centen het kost. Door de komst van social media leren we om de menselijke kant te laten zien. Als uit onderzoek blijkt dat de komst van windmolenparken in Oost-Groningen slecht is voor de verkoopbaarheid van huizen, laten we op Instagram geen algemeen verhaaltje zien. Dan tonen we iemand die daardoor gedupeerd is, of juist blij is dat-ie nu goedkoop een huis heeft kunnen kopen.

Omroep en krant als concurrenten

Ik hoop dat niet alleen regionale omroepen meer gaan samenwerken, maar ook lokale omroepen en kranten. Lokale omroepen zitten vaak in de haarvaten van een gebied, die hebben kennis die een grote omroep niet heeft. Samenwerking met kranten is niet vanzelfsprekend – in mijn ervaring is de krant geneigd de omroep als concurrent te zien. Voor een deel is dat positief, want dat gevoel van competitie houdt je scherp. Maar het is goed om ook af en toe de handen ineen te slaan. Dan kun je onderzoek groter aanpakken en er vervolgens veel meer bekendheid aan geven. Samen vorm je één blok.’

Alle voorspellers

Hoe ziet de journalistiek van 2020 eruit? Voor de derde keer blikken we vooruit op een nieuw jaar. 20 journalisten, developers, onderzoekers en andere mediakenners vertellen wat ze verwachten én hopen dat 2020 gaat brengen. Dit zijn alle voorspellers.

Illustratie: XF&M

Over Dorien Vrieling

Dorien Vrieling is freelance journalist en eindredacteur.