Wouter van Dijke: ‘Ik hoop dat media hun randstedelijke blik wat verruimen’

Wouter van Dijke (24) is datajournalist op de onderzoeksredactie van RTL Nieuws. Samen met Daniël Verlaan deed hij afgelopen jaar uitgebreid onderzoek naar een groot beveiligingslek bij Bureau Jeugdzorg Utrecht waardoor duizenden privacygevoelige dossiers op straat kwamen te liggen. Wat kan meer contact met het publiek de (onderzoeks)journalistiek opleveren? En welke rol gaat zijn robot-collega Adam komend jaar spelen?

‘2020 wordt het jaar van de lezer, de kijker, het publiek. Je ziet al dat meer media nadenken over hoe ze kunnen samenwerken met hun publiek en zo hun publiek beter kunnen bedienen. NRC biedt lezers een reactiemogelijkheid onder artikelen, programma’s zoals Brandpunt en Pointer proberen samen met kijkers onderzoek te doen, RTL heeft sinds een paar maanden een klimaatpanel. In ons team van onderzoeksjournalisten bij RTL zit ook iemand die werkt aan audience engagement. Het is qua onderzoeksmethoden een nieuwe pijler, naast het gebruik van bronnen, de Wob of data.

Puzzelen met open-source-onderzoek

In het verlengde daarvan gaat ook open-source-onderzoek zoals we dat kennen van Bellingcat zich verder ontwikkelen. Eigenlijk zijn er twee smaken van onderzoek doen waarbij je het publiek betrekt: een simpele vraag door zo veel mogelijk mensen laten beantwoorden, of een moeilijke vraag bij precies de goede persoon zien te krijgen, bijvoorbeeld via Twitter. Van dat tweede is Bellingcat het voornaamste voorbeeld. Ze zoeken niet iemand die het allemaal weet, maar heel veel mensen die allemaal een klein stukje weten. Met al die kennis samen kunnen ze dan de hele puzzel leggen. Ik denk dat ook andere media daarmee gaan experimenteren.

Regelmatig lees ik in landelijke media artikelen waarvan ik denk: dit gaat over de auteur zelf en nog tien anderen

Door meer contact te hebben met het publiek hoop ik dat media hun Randstedelijke blik wat verruimen. Regelmatig lees ik in landelijke media artikelen waarvan ik denk: dit gaat over de auteur zelf en nog tien anderen en wordt gelijk tot trend gebombardeerd. Laatste bijvoorbeeld over een trend die adulting werd genoemd: eind-twintigers die volwassen worden ingewikkeld vinden – een baan combineren met koken en de was doen. Ik denk dan: dat is alleen herkenbaar voor sommige hoogopgeleiden binnen de ring van Amsterdam. De eind-twintigers in de rest van Nederland hebben al lang een eigen huis, beginnen net een gezin, zijn in ieder geval niet meer aan het strugglen met de was ophangen. Ik denk dat meer luisteren naar je publiek journalisten bewuster maakt van hun bias in onderwerpkeuze, of ze dat nou doen door panels samen te stellen of simpelweg door mails van lezers ook echt te lezen.

Adam

Mensen willen bij een nieuwsitem of artikel altijd graag weten: wat betekent het voor mij? Dankzij datajournalistiek kunnen we die vraag vaak beantwoorden. Sinds kort werken wij met Adam, onze nieuwe robot-collega. Adam staat voor ‘Automatische data artikelen machine’. Met Adam kunnen we verhalen dichter bij lezers brengen. De eerste productie ging over het aantal verkeersongelukken op kruispunten door heel Nederland. Wij journalisten laden de data in van 2.500 plaatsen in Nederland en geven regels mee aan Adam. Als lezer vul je je eigen woonplaats in en dan genereert Adam een artikel over die plaats. Zie het als een kleurplaat: wij maken ‘m, Adam kleurt ‘m in. Keer 2.500.

Tot nu toe werkten we bij landelijke datasets vaak met kaarten waarop lezers hun gemeente konden zoeken, aanklikken en zo data te zien kregen. Maar dan vraag je best wat van een lezer. Een gepersonaliseerd artikel leest veel fijner. We hebben al verschillende plannen voor volgende producties met Adam. Ik hoop dat we vanaf nu minstens iedere maand zo’n productie kunnen maken.’

Alle voorspellers

Hoe ziet de journalistiek van 2020 eruit? Voor de derde keer blikken we vooruit op een nieuw jaar. 20 journalisten, developers, onderzoekers en andere mediakenners vertellen wat ze verwachten én hopen dat 2020 gaat brengen. Dit zijn alle voorspellers.

Lees ook: Privacygevoelige dossiers onderzoeken zonder ze te hoeven lezen – hoe RTL Nieuws dat deed

Illustratie: XF&M

Over Jolanda van de Beld

Jolanda van de Beld studeerde Nederlands, Politicologie en Journalistiek & Media aan de Universiteit van Amsterdam. Ze werkt als freelance journalist voor onder andere NRC en Investico en houdt zich veel bezig met de nieuwe mogelijkheden van online journalistiek.