Op Goeree-Overflakkee werken publiek en privaat samen: ‘We laten niks in het midden’
Nieuws | Vernieuwing
Sinds begin dit jaar trekken de krant Eilanden-Nieuws en streekomroep Omroep Archipel samen op bij het verslaan van nieuws op het eiland Goeree-Overflakkee. Hun belangrijkste wapenfeit: een gezamenlijk opiniepanel. Hoe verloopt dit publiek-private experiment?
Op een woensdag vindt er tijdens de ochtendspits op Goeree-Overflakkee een auto-ongeval plaats. Een verslaggever van het christelijke streekblad Eilanden-Nieuws rukt uit om een kijkje te gaan nemen. Bij aankomst blijkt ook een verslaggever van de plaatselijke Omroep Archipel aanwezig te zijn, om een video te maken over het ongeval. Hoewel beide journalisten voor verschillende werkgevers actief zijn, verrichten ze grotendeels hetzelfde werk, voor een deels overlappend publiek.
Krachten bundelen
Het is een situatie die vaker voorkomt bij nieuwsgebeurtenissen in het gebied, aldus Gert Klok, hoofdredacteur van Eilanden-Nieuws. ‘Aan de ene kant denk je: dat hoort zo, want het zijn twee verschillende entiteiten. Aan de andere kant is het niet bepaald efficiënt.’ Vanuit journalistiek oogpunt ziet hij daarom liever dat de twee organisaties hun krachten bundelen en er slechts één verslaggever op af gaat. ‘Die kan dan zowel een artikel als een video maken, die we crossmediaal kunnen delen met elkaar.’
Voor de burger kun je meer betekenen als je gaat samenwerken, daar ben ik van overtuigd
Arjan Huizer, hoofdredacteur Omroep Archipel
Kloks evenknie bij Omroep Archipel, Arjan Huizer, is het daarmee eens. ‘Ons eiland leent zich ervoor, omdat er weinig journalistieke krachten zijn die we kunnen inzetten in het gebied,’ aldus Huizer, die daarom pleit voor meer journalistieke samenwerking tussen de twee organisaties. ‘Voor de burger kun je meer betekenen als je op redactiegebied gaat samenwerken dan wanneer je twee strikt verschillende partijen houdt. Daar ben ik van overtuigd.’
Mediawet als hobbel
Wat let de twee organisaties om zo’n innige samenwerking aan te gaan? Daarvoor wijzen beide partijen naar de Mediawet. Die verbiedt het de publieke omroep, die gefinancierd wordt met overheidsgeld, dienstbaar te zijn aan derden. Oftewel: met het geld dat de omroep ontvangt mag zij niet (in)direct een private partij zoals de krant financieren. Dit houdt in de praktijk in dat bijvoorbeeld een verslaggever die voor de omroep én de krant tegelijkertijd werkt, niet volledig betaald mag worden door de omroep.
‘Journalistiek gezien kan zoiets natuurlijk prima,’ legt Klok uit. ‘Maar dit soort juridische eisen roept de vraag op wie de verslaggever betaalt. Volgens de wet zouden de kosten eerlijk verdeeld moeten worden, zodat beide partijen er evenveel nadeel en voordeel van hebben.’ In Kloks optiek zou je eigenlijk iemand moeten aannemen om die administratie bij te houden, iets wat op dit moment te veel gevraagd is voor beide redacties. ‘Dan kun je het beter niet doen.’
Opiniepanel
Omdat er toch wel een intentie was tot samenwerking zijn de twee redacties met een ander plan gekomen. Geïnspireerd door andere regionale en landelijke media begonnen ze rondom de afgelopen gemeenteraadsverkiezingen met een opiniepanel. Daarmee peilen ze wat er leeft onder de inwoners van Goeree-Overflakkee. Die input kan dan weer dienen als bron voor verdiepende journalistieke onderzoeken.
‘De grote uitdaging is een duidelijke grens te behouden tussen het private medium en de publieke omroep,’ vertelt Huizer, die als ICT’er een platform bouwde voor het panel. ‘Beide redacties hebben de beschikking tot dezelfde informatie en hebben evenveel rechten in het systeem. De verdeling is hierdoor helderder dan bij een gezamenlijke redactie, waar dingen meer door elkaar lopen.’ Dit erkent ook Klok, die aangeeft dat beide partijen evenveel inspanningen leveren aan het panel. ‘In de praktijk kost het opzetten best wel wat mankracht, maar de kosten en opbrengsten worden eerlijk tussen ons twee verdeeld.’
Afspraken op papier
Essentieel is volgens beiden dat er kraakheldere afspraken zijn gemaakt tussen de organisaties, waarin tot in detail is besproken wat wel en niet mag. ‘Het is belangrijk om niks in het midden te laten en goed op papier te hebben wat de omroep en de krant van de samenwerking verwachten, en wanneer we moeten overleggen of niet,’ aldus Huizer. ‘Je kan denken dat je weet hoe de ander in de samenwerking zit, maar zodra je het op papier zet, weet je het zeker en kun je erop terugvallen indien nodig.’
Het belang van goede afspraken werd onder meer duidelijk toen Eilanden-Nieuws voor het tekenen van de samenwerkingsovereenkomst zelf onderzoek deed naar schimmelproblematiek in huizen. Dit terwijl Omroep Archipel dit samen op wilde pakken. ‘Dat botste even omdat daar toen nog geen duidelijke afspraak over was,’ zegt Klok. ‘Nu zijn we ons ervan bewust dat we het gezamenlijke panel gebruiken bij iets groots.’
Spanningsveld
Zodra een groot thema zich aandient, luidt de afspraak dat dit gedeeld moet worden met de andere redactie. Ze kunnen dan gezamenlijk onderzoek doen aan de hand van het opiniepanel. Een nadeel hiervan is dat het lastiger is geworden om exclusieve items te hebben en je te onderscheiden van de concurrentie. Huizer: ‘Als we iets super-interessants hebben, willen we toetsen in het opiniepanel wat de bevolking van een kwestie vindt. Maar daarvoor moeten we toch eerst even naar de andere partij toe.’
Op den duur hopen we te bewegen naar een soort gezamenlijk lokaal mediahuis
Arjen Huizer, hoofdredacteur Omroep Archipel
Met name voor Eilanden-Nieuws is het een spanningsveld omdat zij elke vrijdag een krant uitgeeft die alleen bestemd is voor abonnees. ‘Het liefst wil je dan toch exclusieve content geven aan je lezers,’ aldus Klok. ‘We lossen het nu op door de algemene onderzoeksresultaten in onze gratis editie te publiceren. Eventuele verdiepende journalistieke verhalen die zijn gebaseerd op het gezamenlijke onderzoek publiceren we dan in onze vrijdageditie.’
Activiteiten op één hoop
Uiteindelijk is het opiniepanel goedgekeurd door het Commissariaat van de Media als tweejarig experiment dat de weg kan bereiden voor andere media-organisaties die een publiek-private samenwerking overwegen. ‘We willen aan de hand van ons experiment kijken wat er wel en niet kan binnen de Mediawet,’ zegt Huizer, die aangeeft dat het daarnaast is bedoeld als een mogelijke opmaat naar een intensievere samenwerking tussen Eilanden-Nieuws en Omroep Archipel. ‘Op den duur hopen we te bewegen naar een soort gezamenlijk lokaal mediahuis waarin we al onze inkomsten en activiteiten op één hoop kunnen gooien.’
Klok vraagt zich wel af of de uitgesproken christelijke identiteit van de krant zo’n samenvoeging misschien in de weg zou zitten. ‘Qua achterban verschillen we met de publieke omroep, waardoor we ook aandacht geven aan andere thema’s,’ legt hij uit. ‘Of we over die drempel heen kunnen komen, is nog maar de vraag.’ Ook zegt Huizer dat een intensievere samenwerking nog meer extra werk met zich meebrengt. ‘Je moet er veel tijd en moeite in steken,’ zegt hij. ‘Toch heeft de burger er uiteindelijk profijt van, omdat we dan nog meer en betere journalistiek kunnen bedrijven.’
Pilot publiek-private samenwerking
Van 2024 tot 2025 onderzocht het SVDJ in de Pilot publiek-private samenwerking zeven lokale samenwerkingstrajecten. Hoe kan samenwerking de journalistiek versterken en wat staat er in de weg? Bekijk de onderzoeksresultaten en handige tips en tools voor toekomstige samenwerkingen.
Over de auteur
