Investico telt nu 18.700 leden. Adjunct-uitgever Mark de Boorder: ‘Het aandeel opzeggers is relatief laag’
Nieuws | Vernieuwing
Al twaalf jaar functioneert platform Investico als een onderzoeksjournalistieke partner voor mediapartijen. Maar onlangs sloeg de organisatie een nieuwe koers in. Sinds de eerste ‘Word Vriend’-campagne in 2024, die maar liefst zesduizend nieuwe leden opleverde, richt Investico zich steeds meer op de werving van individuele donateurs. Inmiddels dragen 18.700 leden zo’n 40 procent van de inkomsten bij.
Met een ledencampagne wilde Investico zorgen voor een grotere variatie aan inkomstenbronnen, vertelt adjunct-uitgever Mark de Boorder. Op dat moment bekostigde het platform haar activiteiten voornamelijk uit bijdragen van filantropische fondsen en overheidsfondsen, naast een handjevol individuele gevers: ‘Voor de eerste campagne was er al een donateursmodel. Maar in de tien jaar daarvoor hadden zich nog maar 500 donateurs aangemeld.’
Eerder heeft De Boorder als uitgever een donateursmodel opgezet bij tijdschrift Hard//hoofd: ‘Directeur Pieter Elshout zag dat dit model voor vergelijkbare organisaties een succes was en zag in dat het ook voor Investico zou kunnen werken.’
Een sterker verhaal
Nog voordat de eerste campagne een feit was, begon De Boorder met het scherper neerzetten van de bestaande missie en identiteit naar de buitenwereld. ‘Hoofdredacteur Thomas Muntz en ik zijn gaan nadenken: hoe kunnen we het verhaal van Investico beter vertellen? Wie zijn we, wat doen we en waarom is het belangrijk?’
Om daarachter te komen deden zij onderzoek naar bestaande donateurs. Uit de eerste enquête kwam naar voren dat individuele gevers vooral onderzoeksjournalistiek in het algemeen belangrijk vinden. ‘Het gaat ze dus niet om specifieke onderzoeken.’ Zoals hoofdredacteur Muntz eerder aan het SVDJ vertelde, was de drijfveer van individuele donateurs daarmee niet veel anders dan die van de grote fondsen.
Onze impact en ons bereik is iets wat mensen aansprak
Mark de Border, Adjunct-uitgever Investico
Dit inzicht leidde tot de slogan van de eerste campagne: ‘Verdedig de rechtsstaat’. ‘Natuurlijk vinden andere onderzoeksjournalistieke organisaties de rechtsstaat ook belangrijk,’ zegt De Boorder over de campagneleus. ‘Maar omdat we met per onderzoek meerdere mediapartners samenwerken hebben we een enorme slagkracht. Als je Investico steunt, steun je de onderzoeksjournalistiek dus in brede zin, en zo wordt de rechtsstaat verstevigd. Dat hebben we ook uit de enquêtes opgehaald, dat onze impact en ons bereik iets is wat mensen aansprak.’
Nieuwe aanwas van krantenlezers
De eerste ‘Word Vriend’-campagne van Investico in 2024 staat De Boorder nog helder voor de geest: ‘Toen we begonnen hadden we, misschien iets te bescheiden, als doel 500 nieuwe donateurs. In één maand hebben we maar liefst 6 duizend donateurs geworven.’ In totaal leverde de campagne Investico dat jaar ruim 260 duizend euro op. ‘Dat is ontzettend hard gegaan.’ Ter vergelijking: in 2023 waren individuele donaties goed voor 44,5 duizend euro.
Hoe verklaart de adjunct-uitgever het succes van die allereerste campagne? Het hielp dat Investico eerst onderzoek had gedaan naar bestaande donateurs, zegt De Boorder. Daarnaast wijst hij op een gelukkige aansluiting met de actualiteit: in dezelfde periode werden de plannen van het demissionaire kabinet bekendgemaakt en waren er Amerikaanse presidentsverkiezingen. ‘Het belang van het versterken van de rechtsstaat was iets dat op dat moment heel erg leefde.’
Een andere belangrijke succesfactor in deze campagne: ouderwetse krantenadvertenties. Uit demografisch onderzoek wisten De Boorder en zijn collega’s dat er onder hun doelgroep veel krantenlezers zijn.
De krant was volgens De Boorder de grootste bron van de nieuwe aanwas. Verrassend genoeg kwamen de meeste donateurs niet bij Investico-mediapartners Trouw en het Nederlandse Dagblad vandaan. In plaats daarvan leverden advertenties in De Volkskrant en NRC de meeste leden op.
Vliegwieleffect
Wat ook goed werkte, was het afbakenen van de campagne, vertelt De Boorder. De eerste campagne duurde één maand. ‘Daarbij werkten we met een duidelijke deadline toe naar een einddoel.’ Dat het wervingsdoel van aanvankelijk 500 leden een paar keer verhoogd werd, werkte volgens De Boorder aanmoedigend voor donateurs.
De tweede campagne volgde in oktober 2025, opnieuw toegespitst op kranten en met dit keer ook een radiospotje. Deze keer was de ‘opbrengst’ 10 duizend donateurs. Op dit moment telt Investico 18.700 Vrienden. Individuele donateurs zorgen inmiddels voor ongeveer 40 procent van de inkomsten, naast 60 procent uit fondsen. In 2023, het jaar voor hun eerste campagne, was het percentage van de inkomsten dat voortkwam uit donaties nog maar 4 procent.
De campagnes werkten voor Investico als een vliegwiel, zegt De Boorder. ‘Omdat we al relatief veel inkomsten hadden van grote fondsen, hebben we een grote eerste campagne kunnen optuigen. En na die campagne hadden we natuurlijk steeds meer donateurs die we konden vragen het met hun omgeving te delen.’
Wat hebben andere onderzoeksjournalistieke partijen nodig die zich ook directer zouden willen richten op individuele donateurs? ‘Ik vind het moeilijk te zeggen of dit voor elke partij is weggelegd. In ons geval doen we onderzoeken samen met mediapartners en leiden we ieder jaar vijf jonge onderzoeksjournalisten op. Dat maakt dat mensen het geloofwaardig vinden dat we zeggen: met Investico steun je de onderzoeksjournalistiek in het algemeen. Dat verhaal kunnen kleinere platforms denk ik minder goed vertellen.’
Weinig opzeggers
De grote vraag is natuurlijk: hoeveel mensen die zich hebben aangesloten zijn nog steeds donateur? ‘We zien dat het aandeel leden dat opzegt relatief laag is,’ is het enige dat De Boorder hierover kwijt wil. ‘Er is wel wat afgegaan, maar dat wordt door het jaar heen ook weer aangevuld.’
Toch is Investico druk bezig met het versterken van de relatie met donateurs. Daarvoor hebben zij dit jaar een impact- en community manager aangenomen. Via e-mailnieuwsbrieven en webinars, waarin redacteuren over hun onderzoek vertellen en mensen live vragen kunnen stellen, houdt Investico de relatie met leden warm.
Goede doelen zoals Artsen zonder Grenzen vormen een belangrijke inspiratiebron. Het papieren ‘krantje’ dat Investico in september bij Vrienden laat bezorgen, is ‘afgekeken’ van NGO’s. ‘Het doel van dit krantje is niet alleen ledenbehoud maar ook om leden te overtuigen ons extra te steunen. Er staan verschillende verhalen in over de impact van onze onderzoeken.’
Eind 2026 staat er een nieuwe wervingscampagne op de planning. Nu bekostigt Investico haar activiteiten nog voor meer dan de helft uit fondsen. Hoe ziet De Boorder de verhouding tussen individuele leden en fondsen in de toekomst? ‘We hopen dat dit groeit naar een merendeel uit donateurs, zodat we een gezonde spreiding van inkomsten hebben.’
Gids duurzaam groeien als onderzoeksjournalistieke organisatie
Dit interview maakt deel uit van Geld voor Graafwerk, de gids van het SVDJ over verdienmodellen voor onderzoeksjournalistieke organisaties. Je vindt er inspirerende voorbeelden, praktische lessen en inzichten van onderzoeksjournalistieke organisaties die werken aan een financieel gezonde toekomst. Benieuwd naar de hele gids? Lees het hier.
Over de auteur
