De NOS kwam naar Groningen: ‘Achterdocht is niet erg, als we maar praten met wederzijds respect’
Nieuws | Medialandschap
De NOS krijgt 60 duizend mails per jaar, maar echt in gesprek gaan met kijkers en luisteraars, dat lukt het beste in het echt. Daarom organiseert de omroep publieksavonden, waar hoofdredactie, presentatoren en verslaggevers vragen beantwoorden. Vorige week ging het in Groningen over politieke relletjes, het stemgedrag van journalisten en pushberichten over de dood van oude rockers.
‘Hoe objectief en neutraal is de NOS?’ Winfried Baijens, nieuwslezer en presentator van de avond, werpt de vraag zelf maar op. ‘We zijn allemaal ook maar mensen, journalistiek is mensenwerk,’ antwoordt NOS-hoofdredacteur Giselle van Cann. ‘Maar we zijn er voor iedereen. Elke journalist neemt zo z’n achtergrond mee, maar we hebben geen vooropgezette maatschappijvisie.’
Het is een onderwerp dat een paar keer terugkomt, deze maandagavond in het Groninger cultuurcentrum De Oosterpoort. Waar staat de NOS voor, en welke gedachte zit er achter journalistieke keuzes? Er zijn 450 mensen afgekomen op ‘NOS Bij Jou’, een gratis toegankelijke publieksavond die in korte tijd ‘uitverkocht’ was. Eerder streek de omroep neer in onder andere Rotterdam, Zwolle, Tilburg en Hilversum. De gedachte achter de avonden is volgens bedenker Van Cann: ‘We moeten midden in de samenleving staan.’
Nieuws over de regio lees ik wel in de regionale krant, bij de NOS wil ik achtergronden bij het wereldnieuws
John, bezoeker NOS-publieksavond
Voor aanvang vertelt Jeroen, een blonde dertiger die bij de Groninger rechtbank werkt, dat hij uit nieuwsgierigheid is komen kijken. Hij is bijvoorbeeld benieuwd hoe de NOS zich ‘staande houdt’ in deze snelle tijd. ‘Hoe bereik je jongeren nog? Zij zijn nu door TikTok gewend dat alles maar 30 seconden duurt.’
Debiliserend
John, een verpleegkundige uit Assen, wil graag meer weten over de keuzes die de NOS maakt. Hij is een intensief nieuwsgebruiker, ‘Ik scroll vaak door de app, kijk het journaal en lees de kranten.’ Van hem zou de journalistiek van de omroep verdiepender mogen. ‘Ik vind het vaak te simpel, een beetje debiliserend. En het gaat te veel over de regio. Dat lees ik in de regionale krant wel, bij de NOS wil ik achtergronden bij het wereldnieuws. Over grote thema’s als oorlog en milieu.’ Gaat hij zelf iets vragen? ‘Nee, ik ben vooral een luisteraar.’
Om mensen als Jeroen en John draait het vanavond, benadrukt Baijens tijdens zijn welkomstwoord. Deze bijeenkomst is er voor het publiek. ‘We willen weten waar u mee zit, laten we er een open en prettig gesprek van maken.’ Er zijn twee panels, waarin telkens drie NOS-gezichten aanschuiven. In de eerste sessie zijn dat Romy Beijersbergen (verslaggever bij NOS Stories), politiek verslaggever Jorn Jonker en Kysia Hekster (correspondent Europese Unie). Daarna beantwoorden Simone Tukker (verslaggever Binnenland), Afke Boven (presentator NOS Journaal) en verslaggever Joris van Poppel de vragen.
Wij twijfelen soms ook of we bij álle oude rockers een pushbericht moeten versturen
Wilma Haan, adjunct-hoofdredacteur NOS
Die komen van jong en oud en gaan alle kanten op. Soms over grote vragen (‘Wanneer is een lokaal onderwerp interessant genoeg voor een landelijk publiek?’). Dan weer over kleinere kwesties. ‘Waarom krijg ik een pushbericht als een 98-jarige beroemdheid in zijn slaap overlijdt?’ vraagt een jonge vrouw. Ja, dat vragen ze zich op de redactie ook wel eens af, zegt adjunct-hoofdredacteur Wilma Haan: ‘Wij twijfelen soms ook of we bij álle oude rockers een pushbericht moeten versturen.’
Wonderlijke tegenstelling
Niet alleen in de vragen klinkt soms verwondering door, maar ook in de antwoorden. Baijens, na een enthousiaste anekdote van Kysia Hekster over dagen vol breaking news: ‘De slechtste momenten voor de wereld zijn vaak de leukste voor de redactie. Dat is een wonderlijke tegenstelling.’
Jacob, een vijftiger met een bril, vraagt hoe de NOS besluit of ze een item maakt over een politieke rel. ‘Bijvoorbeeld laatst met Markuszower, dat was weer een relletje van de dag. Hoe bepaal je of je daar aandacht aan geeft?’ Ergert Jacob zich, vraagt Baijens opgewekt. Die antwoordt: ‘Nou ja, je kunt ook berichten over dingen die wél belangrijk zijn.’ Applaus. Politiek verslaggever Jorn Jonker antwoordt dat politici soms aandacht zoeken en de afweging voor de redactie niet altijd eenvoudig is. Soms is het verstandig om een voorval te negeren, om het niet onnodig groot te maken, andere keren wordt een voorval toch nieuwswaardig bevonden. ‘Maar we laten ook bewust veel dingen liggen, omdat we ons dezelfde vragen stellen als u.’
Stemmingmakerij
Arend, een kale man van middelbare leeftijd, zit op het politieke spectrum in een andere hoek dan Jacob. Hij verwijst naar Van Canns opmerking over ‘mensenwerk’ aan het begin van de avond. Want die mensen die bij de NOS werken, zitten daar ook wel rechtse stemmers bij? ‘VVD noem ik niet rechts, dat is een centrumpartij.’ Het stoort hem dat het bij de NOS regelmatig over ‘extreemrechts’ en ‘radicaalrechts’ gaat, dat noemt hij ‘stemmingmakerij’. Volgens hem zou de omroep een partij als PRO dan ook ‘extreemlinks’ moeten noemen. Afkeurend gejoel uit de zaal.
Ik hoef zelf niet extreemrechts te zijn om me te kunnen voorstellen hoe bepaalde groepen ergens over denken
Winfried Baijens, nieuwslezer NOS
Baijens antwoordt dat er bij de NOS van alles wordt gestemd: ‘Ik weet dat er veel centrumstemmers zijn. Extreemrechts weet ik niet.’ Hij legt uit dat er over de termen ‘extreemrechts’ en ‘radicaalrechts’ veel discussie is op de redactie. ‘Maar die termen gebruiken we niet zomaar, die komen ergens vandaan.’ Van Cann: ‘We vragen niet wat mensen stemmen. Dat doet er niet toe. Journalisten zijn professionals, het gaat erom dat we ons werk zo goed mogelijk doen.’ Later zegt Baijens nog: ‘Journalistiek is je verplaatsen in de ander. Ik hoef zelf niet extreemrechts te zijn om me te kunnen voorstellen hoe bepaalde groepen ergens over denken.’
Aardbevingsellende
Natuurlijk komt er ook regionale problematiek aan de orde. Een vrouw wil het ‘toch even over de gaswinning hebben’. Ze zegt dat de NOS de ellende die is voortgekomen uit de aardbevingen soms terugbrengt tot ‘vervelende’ verzakte huizen, en te weinig duidt op de nalatigheid van de overheid. ‘Zijn jullie je ervan bewust dat jullie een grote invloed hebben bij dit soort kwesties?’
Joris Van Poppel vertelt dat hij als verslaggever in Zeerijp was, waar in 2025 een van de zwaarste aardbevingen ooit werd gemeten, en daar had gezien hoe de overheid faalde. ‘Ik heb toen aan de redactie meegegeven: dit gaat over veel meer dan zomaar een scheurtje in een huis. Wij kunnen de problemen niet oplossen, maar wel op de agenda zetten.’
De avond eindigt even opgewekt als die begon. Na een vrolijk filmpje met bloopers besluit Baijens het zaalprogramma met een dankwoord dat ook is toegespitst op de Groningers: ‘Het kon minder, zou ik zeggen.’
Wederzijds respect
In de foyer staan daarna alle sprekers klaar om met bezoekers in gesprek te gaan. ‘Ik ben een groot fan van onder de mensen zijn,’ zegt Afke Boven met een groepje geïnteresseerden om zich heen. Ze gaat op straat zoveel mogelijk met het publiek in gesprek, en spreekt, omdat ze het Journaal in Makkelijke Taal presenteert, veel met mensen met een taalachterstand. Die zijn hier vanavond niet, denkt ze, ‘ik denk dat voor hen de drempel te groot is.’
Hier komt het publiek met serieuze vragen en zijn ze ook echt benieuwd naar het antwoord
Giselle van Cann, hoofdredacteur NOS
Ook in andere opzichten had het publiek nog wat diverser gekund, zegt ze: de variatie in culturele achtergrond en politieke voorkeur is niet zo groot. ‘Maar qua leeftijd vond ik het publiek wel heel divers.’ Wat ze voor zichzelf uit een avond als deze probeert te halen? ‘Ik hoop mensen te helpen begrijpen hoe wij werken. Er is soms achterdocht, dat mag, als we maar met elkaar kunnen praten met wederzijds respect.’
Ook hoofdredacteur Van Cann heeft een aantal bezoekers om zich heen verzameld. Ze kijkt tevreden terug op de avond. De NOS krijgt 60.000 mails per jaar, en daarin staan vaak vooral meningen, zegt ze. ‘Hier komt het publiek met serieuze vragen en zijn ze ook echt benieuwd naar het antwoord.’
Over de auteur
