TikTok-interview, opiniepanel: zo betrekken lokale media hun publiek bij de verkiezingen
Nieuws | Lokale Journalistiek
Nog even en dan vinden de gemeenteraadsverkiezingen plaats. Lokale en regionale nieuwsorganisaties doen hun best om hun publiek erbij te betrekken, vaak in samenwerking met andere media. Een rondje langs de velden: ‘Wat wij nu doen, houdt niet op na de verkiezingen.’
Voor hoofdredacteur Gert Klok van nieuwsblad Eilanden-Nieuws uit Middelharnis (Goeree-Overflakkee) zijn het spannende dagen. Zijn medium is onlangs samen met omroep Archipel gestart met een eigen opiniepanel, waarin burgers hun mening kunnen geven over belangrijke zaken die in de streek spelen.
Geen stemwijzer
‘We leggen het panel een mix van gesloten en open vragen voor. Welke thema’s vinden mensen belangrijk, en waarom? Maar ook: wat stemden ze bij de laatste Tweede Kamerverkiezingen? En weten ze al op wie ze lokaal gaan stemmen?’ legt Klok uit. ‘Het is niet helemaal een peiling, maar we krijgen wel een idee. Overigens is het nadrukkelijk geen stemwijzer.’
Met ons opiniepanel willen we de interactie met het publiek vergroten
Gert Klok, hoofdredacteur Eilanden-Nieuws
Volgens Klok is de behoefte aan meepraten onder burgers groot, zeker als het om gemeentepolitiek gaat. ‘Mensen hebben tegenwoordig de mogelijkheid om ongegeneerd allerlei meningen onder berichten op social media te delen. Daaruit kun je concluderen dat de behoefte om meningen te geven over onderwerpen er wel is.’ Maar die reacties leveren journalistiek gezien weinig op, stelt hij. ‘Reacties op social media lenen zich vaak niet goed om verder op een onderwerp in te duiken.’
Een opiniepanel biedt wat hem betreft een serieuzer alternatief. ‘Met een panel dat de moeite neemt om wat vragen te beantwoorden, vergroot je de interactie met je publiek. Dat is in ieder geval een belangrijk doel van ons panel.’
Vol verwachting
In het Noord-Hollandse Weesp wordt er eveneens met veel verwachtingen uitgekeken naar de uitkomsten van een onderzoek onder burgers. Onder de titel ‘Weesp Kiest’ ging het lokale huis-aan-huisblad WeesperNieuws (Enter Media) begin dit jaar de samenwerking aan met ‘burgerberaad’ De Weesper Vereniging, dat al enige tijd een platform bouwt waar inwoners met elkaar praten over belangrijke onderwerpen. Om dit beraad nog wat meer kracht bij te zetten, besloten beide partijen om de handen ineen te slaan. De uitkomsten van de Weesp Kiest-enquête zullen ook de input vormen voor een verkiezingsdebat.
‘Ondanks dat WeesperNieuws een sterke mediatitel is, ontbreekt het ons aan capaciteit om zulke initiatieven op te tuigen en de mening van inwoners actief op te halen. Terwijl we dit wel belangrijk vinden,’ legt directeur Jolanda de Rijk uit. ‘Vandaar dat we de samenwerking hebben gezocht met De Weesper Vereniging. Zij hebben het platform waarmee inwoners in kaart gebracht kunnen worden en wij het bereik om hen op te roepen om hun mening te geven. Zo kunnen we elkaar versterken.’ Het heeft de betrokkenheid in ieder geval vergroot, zegt De Rijk: ‘Waar er eerst 200 mensen reageerden op een enquete, zijn er dat in de eerste enquête al duizend geweest.’
Onze redactiestagiaires vragen leeftijdsgenoten op straat: wat vind jij nu belangrijk?
Sven Keizer, directeur / bestuurder RTV NOF
Ook in Zwaagwesteinde (De Westereen in het Fries) in Noordoost-Fryslân zijn het drukke tijden in de lokale journalistiek, nu de verkiezingen in aantocht zijn. Streekomroep RTV NOF heeft een hele waaier aan activiteiten, variërend van pitchvideo’s van lijsttrekkers, TikTok-filmpjes van jonge redacteuren en gesprekken met inwoners tot live debatten, gezamenlijke producties met onder andere Omroep Fryslân en een grote rechtstreekse uitzending op de verkiezingsavond zelf én eentje de dag na de stembusgang.
‘De TikTok-video’s van onze twee redactiestagiaires vind ik persoonlijk erg leuk’, zegt directeur / bestuurder Sven Keizer enthousiast. ‘Zij gaan de straat op en spreken leeftijdsgenoten aan die voor het eerst gaan stemmen: ‘ Weetje eigenlijk dat er verkiezingen zijn?’, ‘ Weet je wat je allemaal mee moet nemen?’ en ‘Wat vind jij nu belangrijk?’. Daar komen hele leuke antwoorden op. Intussen hebben ze al een behoorlijke community aan volgers weten op te bouwen.’
Betrokkenheid
De opkomst bij de gemeenteraadsverkiezingen ligt in Nederland al jaren laag. In 2022 ging net geen 50 procent van de stemgerechtigden naar het stemlokaal. In sommige gemeenten, zoals in het Limburgse Heerlen, lag dit percentage nog veel lager: daar was het een kleine 42 procent. Sommige journalistieke organisaties nemen daarom hun verantwoordelijkheid om de betrokkenheid van burgers bij hun woonplaats te vergroten.
Zo lanceerde het dagblad De Limburger (van uitgever Mediahuis) in 2023 het initiatief om in vier jaar tijd drieduizend jongeren en hun ouders in het stadsdeel Heerlen-Noord – dat kampt met sociale en economische achterstanden – toegang te bieden tot een gratis digitaal abonnement. Volgens De Limburger heeft het project als doel om de informatiekloof te dichten tussen mensen die veel en weinig de beschikking hebben over betrouwbare informatie.
Ook RTV NOF vindt dit belangrijk, benadrukt Sven Keizer. ‘Burgers hebben recht op goede journalistiek. Ze hebben goede informatie nodig over politieke partijen en hun standpunten en beloftes. Dat vergroot hun betrokkenheid en zorgt ervoor dat ze ook naar de stembus gaan. Het is niet aan ons om mensen naar de stembus te sturen, maar wel om hen van goede en betrouwbare informatie te voorzien zodat zij een eigen afgewogen keuze kunnen maken.’
Onafhankelijk
Daarbij is het volgens Keizer wel essentieel dat je als nieuwsorganisatie een geheel onafhankelijke positie inneemt: ‘Zeker in gevoelige dossiers als de komst van een asielzoekerscentrum is het belangrijk dat je voor- en tegenstanders uit alle lagen van de bevolking aan het woord laat. Ondanks dat de journalistiek altijd zegt dat ze alle kanten van een verhaal wil belichten, zie je in de praktijk dat de nadruk nog wel eens wat meer op het een of op het ander komt te liggen. Wij vinden het enorm belangrijk om alle standpunten samen te pakken.’
Voor Gert Klok van Eilanden-Nieuws ziet de context wat betreft de opkomst er anders uit. ‘Hier op Goeree-Overflakkee zien we ook dat de opkomst daalt, maar minder sterk dan elders in het land. Dat komt mede omdat er hier een grote christelijke gemeenschap is die altijd wel gaat stemmen. Maar desondanks vinden wij het ook belangrijk dat zoveel mogelijk mensen gaan stemmen. Al is dit geen doel van ons als nieuwsplatform, maar eerder een bijvangst, als dit gebeurt. Als we dit met ons opiniepanel voor elkaar krijgen, is dat alleen maar mooi.’
WeesperNieuws, dat werkt met abonnementen en een digitale betaalmuur, heeft speciaal voor de verkiezingen bepaalde content gratis gemaakt voor alle lezers. ‘Zo hebben we een overzicht gemaakt van hoe politieke partijen over bepaalde onderwerpen denken. Omdat wij vinden dat iedereen recht heeft op die informatie, ook als je geen abonnee bent. Zie het als een oproep aan ons publiek om vooral te gaan stemmen,’ schetst Jolanda de Rijk.
Samenwerking
Opvallend veel nieuwsorganisaties zoeken in aanloop naar de gemeenteraadsverkiezingen de samenwerking op met andere media. RTV NOF is een van de partijen in Buro Lokaal; een alliantie tussen diverse streekomroepen en de regionale zender Omrop Fryslân. Samen maken ze onder andere een grote live verkiezingsuitzending. En Eilanden-Nieuws trekt samen op met Omroep Archipel, de streekomroep van Goeree-Overflakkee.
We blijven samenwerken met andere omroepen, ook na de verkiezingen
Sven Keizer, directeur / bestuurder RTV NOF
‘Die samenwerking verloopt heel goed, ondanks dat wij een private partij zijn en Archipel een publieke omroep is,’ vertelt Klok. ‘We hebben samen gezocht naar wat we aan elkaar zouden kunnen toevoegen. Het uitwisselen van content hebben we geprobeerd, maar dat voegde juist niet zoveel toe. Toen het idee van het opiniepanel ter sprake kwam, was de omroep echter meteen enthousiast en hebben we besloten om daar samen de schouders onder te zetten. We maken allebei gebruik van de uitkomsten van het panel, maar dat doen we dan op onze eigen manier. Bij ons als nieuwsartikel of achtergrond van een verhaal. Bij de omroep kan het daarentegen een reportage opleveren of is het reden voor een interview met iemand.’
Geen einde
De samenwerkingsvormen met andere media en de nu gelanceerde initiatieven zijn in veel gevallen bedoeld om langer mee te gaan dan alleen de verkiezingstijd. ‘Het opiniepanel is opgezet met de verkiezingen in het achterhoofd, maar we gaan dit sowieso nog een jaar doortrekken. We zijn echt enthousiast. Dit houdt zeker niet op na de verkiezingen,’ onderstreept Klok.
‘Ook wij stoppen niet met de samenwerking met andere omroepen,’ benadrukt Sven Keizer. ‘ ‘Zo heeft Omrop Fryslân anderhalve fte beschikbaar gesteld voor onze redactie, zodat we verder aan verdieping en uitwisseling van kennis en expertise kunnen werken. Dat gaat verder dan de verkiezingen alleen.’
Over de auteur
