Jan-Jaap Heij: ‘2019 wordt het jaar van de betaalde nieuwsbrief’

Jan-Jaap Heij

Jan-Jaap Heij (50) was hoofdredacteur van tijdschrift Intermediair en dagblad De Pers. Tegenwoordig staat hij, als oprichter van freelancersplatform Reporters Online, bekend als innovator en strateeg. Welke innovaties ziet hij opkomen in 2019? En waar liggen kansen voor freelancers?

‘Ik denk dat 2019 het jaar wordt van de betaalde nieuwsbrief. Mensen tikken niet zo gauw meer het adres van een nieuwssite in, ze belanden daar eerder via sociale media. Een nieuwsbrief is een goede manier om publiek rechtstreeks naar je site toe te trekken. En ik denk dat mensen bereid zijn om straks voor nieuwsbrieven te gaan betalen, als ze iedere keer een mooie brief krijgen vol goede verhalen, op een tijdstip dat het hun uitkomt. Ook omdat er technisch steeds meer mogelijk is met een nieuwsbrief. Je kunt er bijvoorbeeld ook een podcast in embedden. Bovendien wordt het met tools als Revue ook makkelijker om die betalingen te regelen.

Ik vrees dat de macht van een klein groepje grote mediaconcerns groter wordt

Een betaalde nieuwsbrief is ook een geschikt verdienmodel voor freelancers, alleen loop je er dan tegenaan dat ons taalgebied zo klein is. Daardoor is het moeilijker om een groot bereik op te bouwen dan in bijvoorbeeld de VS, en duurt het even voordat het wat oplevert. Hetzelfde geldt voor donaties via platforms als Patreon. Het is voor Nederlanders ook een struikelblok dat je daar niet met iDEAL kan betalen. Heel rijk zal je er misschien niet van worden, maar er valt als freelancer wel wat extra inkomen te halen.

Video is voorbij

Ik geloof dat het nu wel afgelopen is met video. Uitgevers zijn daar massaal bovenop gesprongen, maar ze zijn duur en ingewikkeld om te maken en leveren weinig op. Mensen als Enzo Knol verdienen aan YouTube omdat ze in hun eentje werken, handig met video zijn en een groot bereik hebben. De podcast is wat dat betreft een veel beter medium, al vraag ik me af of die de niche gaat ontgroeien. De populariteit daarvan is zeker gegroeid, maar als je kijkt naar het totaal aantal gebruikers, is dat nog relatief klein.

Waar ik wel in geloof, is virtual reality. De Google Glass en al die andere brillen hebben de hype niet waargemaakt, maar hypes bewegen zich vaak als een golf: eerst is er heel veel geloof in het potentieel, dan valt het resultaat even tegen en vervolgens wordt er nagedacht en doorontwikkeld. Met de ontwikkeling van VR gaat het nu heel snel, waardoor de techniek makkelijker te gebruiken wordt. Zo kan je eenvoudig computeranimaties gebruiken in plaats van video.

Dominante mediaconcerns

Wat ik minder hoop te zien, maar wat ik niet minder gá zien, is de dominantie van een klein groepje grote mediaconcerns zoals de Persgroep, Talpa en Mediahuis. Ik vrees juist dat hun macht groter wordt, doordat ze titels blijven kopen. Zo’n concentratie maakt het moeilijker voor freelancers om tot goede prijsafspraken te komen en zorgt voor een monotoner aanbod. Die grote uitgevers zullen namelijk ook titels laten vallen, waardoor het aantal journalistieke producties verder terug zal lopen. Ik geloof wel dat we kwaliteitsmedia zullen blijven houden, ook op papier, maar het totale aanbod zal minder worden.

Er zijn gelukkig wel initiatieven die tegen deze concentratie ingaan. Onafhankelijke media als Follow the Money bijvoorbeeld. Ook de regeling onderzoeksjournalistiek lijkt mij goed, omdat deze ook nieuwe redacties stimuleert. Verder ben ik tegen bezuinigingen op de NPO, want zo’n monopolie van grote mediaconcerns is wat je krijgt als je het aan de markt overlaat. Het beste lijkt me dat journalisten zelf aandeelhouder worden, al zie ik dat nog niet in 2019 gebeuren. Zo kun je de journalistieke kwaliteit van een uitgever waarborgen. Zoiets is echt haalbaar, alleen is nog niet helemaal tot journalisten doorgedrongen hoe goedkoop het overnemen van een krant tegenwoordig is.’

Illustratie door Rosanne van Leusden

Meer voorspellers

Hoe ziet de journalistiek van 2019 eruit? Voor de tweede keer blikken we vooruit op een nieuw jaar. 20 journalisten, developers, onderzoekers en andere mediakenners vertellen wat ze verwachten én hopen dat 2019 gaat brengen. Dit zijn alle voorspellers.

Over Sjors Hofstede

Sjors Hofstede studeerde communicatiewetenschappen en journalistiek, en werkt als freelance journalist voor onder meer de Volkskrant en SvdJ.nl. Eerder werkte hij voor Blendle en Vrij Nederland.