De etalage voor het nieuws: NOS, de Volkskrant en EenVandaag vernieuwden hun voorpagina
Nieuws | Vernieuwing
Er zijn nog maar weinig mensen die rechtstreeks naar de website van de NOS, de Volkskrant of EenVandaag gaan. De meeste mensen lezen nieuws via de app of komen er via een zoekmachine terecht. Des te belangrijker dat de vormgeving er op alle plekken uitnodigend uitziet, dus ging het design bij alle drie de media op de schop. ‘We vonden dat onze app een beetje ging lijken op een omgevallen boekenkast.’
Hoe komen lezers terecht op de website van de krant? De laatste jaren gebeurde dat veelal via Google, X of Facebook. Die tijd is echt voorbij, zegt Sofie van Westrenen, Chef Uit Digitaal bij de Volkskrant. ‘Je kunt er niet meer op rekenen dat je lezers krijgt als je een artikel deelt via Facebook, of omdat Google het hoog in het algoritme plaatst.’
Je wil de appgebruikers zo goed mogelijk bedienen, om te zorgen dat ze abonnee blijven
Sofie van Westrenen, Chef uit digitaal bij de Volkskrant
Het zou fijn zijn als lezers weer direct de krant zouden komen lezen op Volkskrant.nl, maar ook dat is achterhaald. Alles draait nu om de app: mensen lezen het nieuws voornamelijk op hun telefoon, en doen dat als het even kan door een app te downloaden, niet door naar een website te surfen. Dus toen de Volkskrant in maart haar vormgeving vernieuwde, was het uitgangspunt vooral dat de leeservaring op smartphones beter moest, zegt Van Westrenen. ‘Het aantal appgebruikers is flink toegenomen de laatste jaren. We weten dat zij veel vaker abonnee zijn, of in ieder geval een loyale lezer. Die mensen wil je zo goed mogelijk bedienen, om ervoor te zorgen dat ze abonnee blijven.’
‘Natuurlijk moet het er op de desktop ook goed uitzien, maar mobiel was het uitgangspunt,’ zegt ook Gerson Veenstra, eindredacteur online bij EenVandaag, over de vorig jaar gelanceerde nieuwe website van het programma. Hetzelfde geldt voor de NOS, vertelt adjunct-hoofdredacteur Wilma Haan. Ze was betrokken bij de in januari vernieuwde vormgeving van de omroep. ‘We zijn een nieuwe app gaan maken, en pas later is de webdeveloper erbij gekomen.’
Visuele hiërarchie
EenVandaag en de Volkskrant werkten nog met een oud contentmanagementsysteem (CMS), waar redacteuren ‘aan de achterkant’ hun werk in doen. Dat systeem was gericht op desktops. Het CMS moest vervangen worden, wat een mooie aanleiding was om ook de ‘voorkant’ te updaten met mobiele telefoons als prioriteit.
Voor alle drie de redacties geldt dat ze de laatste jaren meer verschillende uitingsvormen zijn gaan hanteren, en meer mogelijkheden wilden om die goed ‘in de etalage te zetten’, zoals Veenstra het omschrijft. Haan: ‘We vonden dat onze app een beetje ging lijken op een omgevallen boekenkast. Snel nieuws en verdiepende verhalen, algemeen nieuws en sportnieuws, tekst en video, alles stond door elkaar heen. We weten dat mensen onze steriele vormgeving waarderen, maar we konden verschillende genres artikelen niet goed onderscheiden of in een hiërarchie plaatsen.’
Die hiërarchie is belangrijk, legt Haan uit, om lezers beter te kunnen bedienen. ‘Het was hard werken om te weten wat je precies te lezen krijgt. We weten dat we bij de NOS ongeveer even grote groepen mensen hebben die meerdere keren per dag, ongeveer een keer per week, of minder dan een keer per week terugkomen. Die hebben verschillende behoeftes: de eerste groep wil het laatste nieuws, terwijl andere mensen af en toe willen worden bijgepraat met verdiepende verhalen.’
In het nieuwe ontwerp van de NOS zijn de verschillende soorten artikelen meer opgeknipt. ‘Je begint met het nieuws, onze kern, met een los blokje sport. Dan is er een plek waar altijd een livestream plaatsvindt. En onderin zie je de verdiepende verhalen. Vroeger was het zo dat een groot verhaal waar we weken aan gewerkt hadden na een halve dag al van de voorpagina af zakte door het laatste nieuws, terwijl veel van die verhalen langer houdbaar zijn.’
Meerwaarde
Ook EenVandaag hanteert nu een duidelijkere visuele hiërarchie, zegt Veenstra. ‘Mensen moeten meteen een overzicht krijgen van de dossiers waar we aandacht aan besteden, wat we met de input van het publiek hebben gedaan, en welke social video’s we hebben gemaakt.’
Straks maak je de homepage niet meer voor mensen, maar voor AI-infrastructuur. Ik weet nog niet hoe dat eruit moet zien
Gerson Veenstra, eindredacteur online EenVandaag
Bij de Volkskrant is deze filosofie nog het meest zichtbaar. Waar die site eerst nog bestond uit vierkante blokken van meestal dezelfde grootte, heeft Van Westrenen nu veel meer opties. Alleen een kop en een kleine foto, of een kop, intro en een grotere foto, of een grote foto met alleen een kop: het helpt allemaal om de lezer subtiel mee te geven wat voor verhaal ze gaan lezen en hoe belangrijk die voor de redactie is.
Van Westrenen: ‘Nu kunnen we zeggen: we hebben één artikel groot, dat is nu het belangrijkste, en we zetten er wat kleinere verhalen onder, daar kun je verder lezen over het onderwerp. We hebben nu meer ruimte om uit te pakken als we mooie fotografie hebben. En op dagen dat er wat minder nieuws is, kunnen we de homepage nu ook wat korter maken en meer inzetten op achtergrondverhalen of interviews.’
Net als bij de NOS en EenVandaag is het ook een manier om aan de lezer te laten zien hoe de Volkskrant zich onderscheidt van andere media, zegt Van Westrenen. ‘Nieuws en liveblogs kun je overal wel vinden. Maar wij zoeken bijvoorbeeld een expert bij het nieuws. Of we hebben nu een reportage uit Zuid-Soedan. Daar komt niet zomaar iedereen mee, maar wij wel. Dan maken we dat visueel groter in de hiërarchie op de homepage.’ En dat helpt weer om abonnees vast te houden, zegt ze. ‘Mensen moeten het gevoel hebben dat de Volkskrant hun geld waard is.’
Innoveren
Een voorbeeld van een element dat op smartphones goed werkt én goed is ‘op te schalen’ voor desktops, is de horizontaal scrollende carrousel. Artikelen kunnen op het brede laptopscherm naast elkaar staan, terwijl mobiele gebruikers makkelijk kunnen swipen naar de volgende in het rijtje. Zowel de NOS als EenVandaag en De Volkskrant hebben deze vorm opgenomen in het nieuwe ontwerp.
Op de website van EenVandaag kunnen mensen de tekst van een artikel in dyslexievriendelijke of grotere letters laten afdrukken, of met AI laten voorlezen, vertalen in een andere taal, of omschrijven naar simpeler taalgebruik. ‘Dat doen we met hulp van een Nederlandse sociale onderneming, Tolkie,’ legt Veenstra uit. ‘Het is een vrij makkelijk te implementeren tool, en we zien in de statistieken dat het behoorlijk vaak wordt aangeklikt. Het is een voorbeeld van hoe AI kan helpen om dingen toegankelijker en gebruiksvriendelijker te maken. En we hebben er zelf nog invloed op, gelukkig. Dat was ook wel een voorwaarde.’ Zo worden alle AI-gegenereerde simpele teksten nog wel door een redacteur gecontroleerd.
Veenstra merkt op dat media nu nog erg gericht zijn op het menselijke gebruik van de voorpagina, maar ziet dat in de toekomst nog wel veranderen. ‘Nu is het nog een mens die een URL intoetst of via Google op een linkje klikt, maar mensen gaan steeds meer gebruik maken van andere tools om het nieuws tot zich te nemen. Als je alleen nog maar een linkje naar een bron bij een AI-samenvatting bent, is de kans dat mensen klikken nog een stukje kleiner. De volgende stap is dat mensen AI-agents gebruiken die ze vragen om bijvoorbeeld elke ochtend een overzicht te maken van het belangrijkste nieuws. Dan maak je de homepage dus niet meer voor mensen, maar voor AI-infrastructuur. Hoe dat eruit moet gaan zien weet ik nog niet, maar dat het gaat veranderen lijkt wel zeker.’
Over de auteur
