lokaal

Lokaal en Europees onderzoek tegelijk doen: Journalismfund wil het mogelijk maken

‘Als burgemeesters steeds meer samenwerken, moet de lokale journalistiek dat ook doen.’ Ides Debruyne, directeur van Journalismfund.eu, heeft een missie: onderzoeksjournalisten uit Nederland en Vlaanderen samen onderzoek laten doen. Hiervoor heeft zijn organisatie de pilot Journalismfund.eu Local in het leven geroepen. Freelance onderzoeksjournalisten kunnen subsidie aanvragen voor gezamenlijke, grensoverschrijdende projecten in de twee landen.

Lighthouse Reports

Vanuit heel Europa spitten in corruptie en migratie: Lighthouse Reports bundelt krachten

Arbeidsmigranten op Europese kwekerijen werkten vaak al onder beroerde omstandigheden, maar de coronapandemie maakte hun situatie er nog slechter op. Een groot internationaal onderzoek naar de uitbuiting van deze ‘onzichtbare werkers’ werd opgezet door het Nederlandse productiebureau Lighthouse Reports. Het onderzoek typeert hun aanpak: een complex onderwerp wordt vanuit een breder Europees perspectief onderzocht.

Joop Bouma

Onderzoeksjournalist Joop Bouma neemt afscheid: ‘We moeten goed kijken naar Oost-Europa. Ondermijning is een sluipend proces’

In de 45 jaar dat hij werkte als (onderzoeks)journalist zette Joop Bouma zijn tanden in dossiers over implantaten, tabak en geneesmiddelen. Zijn verhalen waren meer dan ‘leuke stukjes’, ze veranderden het imago van grote industrieën als de farmacie en de tabak. Toch kent hij zijn beperkingen: je hebt goede onderzoekers en ‘mooischrijvers’, en zichzelf plaatst hij in de eerste categorie. ‘Volgens mij is dat de toekomst: dat je een heel groot en complex onderwerp hebt, dat heel goed uitzoekt en dan uit handen geeft aan een verhalenschrijver.’

Henk van Ess

Henk van Ess: ‘Journalistiek wordt links en rechts ingehaald door data-onderzoekers van buiten’

Toen de van grootschalig misbruik verdachte Ghislaine Maxwell onlangs werd opgepakt, maakte onderzoeksspecialist en voormalig journalist Henk van Ess bekend dat hij haar door opendataonderzoek al veel eerder op het spoor was geweest. Dergelijk onderzoekswerk wordt naar zijn mening te weinig door journalisten verricht – zijn oude vakgebied wordt volgens hem voorbijgestreefd door onderzoekers van buiten de media. Maar behalve kritiek op zijn voormalige vakgebied heeft hij ook tips voor de journalistiek. ‘Hier is het laaghangende fruit, pluk het maar.’

solidariteit

Crisis kweekt solidariteit tussen vast en freelance, ‘maar eigenlijk moet het bedrijf dit oplossen’

De coronacrisis mag freelance journalisten dan hard raken in hun portemonnee, ze zorgt ook voor een groeiende solidariteit op de redactievloer. Zo proberen vaste medewerkers hun zelfstandige collega’s financieel te helpen, waarmee ze een signaal afgeven aan uitgevers. Is dit het begin van een omslag?

onderzoeksredacties

Hoe regionale onderzoeksredacties in deze tijd dichter naar elkaar toe groeien

In de eerste periode van de coronacrisis draaide alles om nieuws. Een paar maanden later hebben journalisten en lezers weer behoefte aan verdieping. Het werk van onderzoeksjournalisten in de regio verloopt in deze crisis niet zonder slag of stoot, maar ze ontdekken er ook positieve kanten aan. Samenwerken gaat bijvoorbeeld veel gemakkelijker. ‘De argwaan tussen verschillende regio’s verdwijnt als sneeuw voor de zon.’

Hoe Katholiek Nieuwsblad stuitte op een ongemakkelijke conclusie: ‘A cold and broken hallelujah’

Het Katholiek Nieuwsblad kreeg internationaal aandacht voor een onderzoek naar het verdwijnen van de kerk, maar wel door een conclusie met een zwart randje: dorpsgemeenschappen blijken de kerk niet zo te missen. Toch is de hoofdredacteur trots dat ze dit resultaat publiceerden: ‘Dat is ook een journalistieke kerntaak.’

Groene Amsterdammer onderzoekt online debat: ‘Complotdenkers zijn niet dom’

MH17 is neergehaald door straaljagers, Bill Gates zit achter de coronacrisis en de Joden bepalen achter de schermen de wereldpolitiek. Dit soort complottheorieën zijn niet meer weg te denken uit het publieke debat. Maar waar komen ze vandaan? Wie bedenkt ze? En hoe vinden ze hun weg naar het alledaagse gesprek? Dit zijn vragen die weekblad De Groene Amsterdammer in data-onderzoeken wil beantwoorden. Deze week lanceerde het tijdschrift hiervoor het dossier Data&Debat.

freelancers

Freelancers missen werk én saamhorigheid: moeten ze zich meer verenigen?

Aan het begin van de coronacrisis werd de journalistiek door de overheid als cruciaal beroep gekwalificeerd, maar veel van deze cruciale werkers kwamen wél ineens zonder werk te zitten. Menig zelfstandig journalist zag zijn opdrachten verdampen. Ter compensatie kunnen freelancers overheidssteun aanvragen, maar er is behoefte aan meer dan geld: ze zoeken ook advies, een luisterend oor en saamhorigheid. ‘Het is de hoogste tijd dat freelancers een vuist maken.’

onderzoeksjournalistiek

Onderzoeksjournalistiek in de crisis: is er nog ruimte voor iets anders dan corona?

Veel bedrijven zijn genoodzaakt tijdelijk te stoppen met hun werk, maar de media hebben het misschien wel drukker dan ooit. Elke dag zijn er nieuwe ontwikkelingen, de nieuwsverhalen buitelen over elkaar heen. Maar hoe zit het met de onderzoeksredacties? Hun werk heeft tijd en diepgravend speurwerk nodig. Kan dat nog? En wat gebeurt er met de verhalen die niet over corona gaan?